10 Februari 1941 : eerste nummer van de verzetskrant Het Parool

Precies 85 jaar geleden verscheen het eerste nummer van het illegale Parool, dit stond erin

De makers van Het Parool schreven met gevaar voor eigen leven wat door de Duitse bezetter niet gelezen mocht worden. Dit stond er op 10 februari 1941 in de toen nog illegale krant.

F

Frans Goedhart en vijf andere redactieleden besloten ondergronds te gaan om het volk op de hoogte te houden van de ‘terreur’ van nazi-Duitsland. Kranten stonden na de inval in Nederland in mei 1940 immers onder zware censuur.

Op de voorpagina is de boodschap van de redactie meteen duidelijk: ‘N.S.B. wil den burgeroorlog! Zij zullen hem hebben!’

De kop van het voorpagina-artikel luidt ‘Wij willen dit niet’, met daaronder puntsgewijs zeven schokkende incidenten en anti-Joodse maatregelen.

“Toen die verdomde nazi’s hier en in de rest van Europa de wet gingen stellen, kwam ik al gauw tot de slotsom dat er verzet moest komen. (...) dat alle leugens die zij verspreidden regelmatig weersproken zouden worden,” zei Goedhart na de oorlog.

Oude illegale drukkerij van Het Parool, op de Nieuwezijds Voorburgwal 160 (foto uit 1945).

Naast Goedhart bestond de zeskoppige redactie toentertijd uit Lex Althoff, voormalig journalist van Het Volk, Maurits Kann, voormalig redacteur van De Groene Amsterdammer, ANP-journalist Jaap Nunes Vaz, Koos Vorrink, voormalig voorzitter van de SDAP en Hans Warendorf, advocaat en uitgever.

Kann bedacht de titel: Het Parool. Goedhart kwam op het idee van de ‘wapenspreuk’ Vrij, Onverveerd, een strofe uit het Wilhelmus, die tot de dag van vandaag de voorpagina siert.

Concentratiekampen

De krant, eerst gestencild en vanaf augustus 1941 gedrukt, werd door koeriers door het hele land verspreid. Eén krant werd door vele mensen gelezen. Onder aan de laatste pagina stond: ‘Wees voorzichtig met dit blad, maar zorgt, dat het in tientallen handen komt.’

Het Parool was goed op de hoogte van de ontwikkelingen in bezettingstijd. Het meldde in november 1943 als een van de eerste kranten het bestaan van de concentratiekampen.

Het illegale Parool bleef, aangevuld met andere journalisten, drukkers en verspreiders, tot het einde van de oorlog verschijnen. Nummer 99 van zondag 6 mei 1945, mét adres van drukker Joh. Jesse: Nieuwezijds Voorburgwal 160, kopte met: ‘De capitulatie is thans een feit’.

Op 7 mei werd het bevrijdingsnummer gedrukt met het nieuws dat de eerste Britse tanks Amsterdam binnenreden.

Meer dan vijftig mensen hebben hun leven voor de krant gegeven, onder wie Jaap Nunes Vaz, Maurits Kann en Lex Althoff, drie van de zes mannen van het eerste uur.