zaterdag 14 februari 2026

10 Februari 1941 : eerste nummer van de verzetskrant Het Parool

Precies 85 jaar geleden verscheen het eerste nummer van het illegale Parool, dit stond erin

De makers van Het Parool schreven met gevaar voor eigen leven wat door de Duitse bezetter niet gelezen mocht worden. Dit stond er op 10 februari 1941 in de toen nog illegale krant.

Frans Goedhart en vijf andere redactieleden besloten ondergronds te gaan om het volk op de hoogte te houden van de ‘terreur’ van nazi-Duitsland. Kranten stonden na de inval in Nederland in mei 1940 immers onder zware censuur.

Op de voorpagina is de boodschap van de redactie meteen duidelijk: ‘N.S.B. wil den burgeroorlog! Zij zullen hem hebben!’

De kop van het voorpagina-artikel luidt ‘Wij willen dit niet’, met daaronder puntsgewijs zeven schokkende incidenten en anti-Joodse maatregelen.

“Toen die verdomde nazi’s hier en in de rest van Europa de wet gingen stellen, kwam ik al gauw tot de slotsom dat er verzet moest komen. (...) dat alle leugens die zij verspreidden regelmatig weersproken zouden worden,” zei Goedhart na de oorlog.

Oude illegale drukkerij van Het Parool, op de Nieuwezijds Voorburgwal 160 (foto uit 1945).

Naast Goedhart bestond de zeskoppige redactie toentertijd uit Lex Althoff, voormalig journalist van Het Volk, Maurits Kann, voormalig redacteur van De Groene Amsterdammer, ANP-journalist Jaap Nunes Vaz, Koos Vorrink, voormalig voorzitter van de SDAP en Hans Warendorf, advocaat en uitgever.

Kann bedacht de titel: Het Parool. Goedhart kwam op het idee van de ‘wapenspreuk’ Vrij, Onverveerd, een strofe uit het Wilhelmus, die tot de dag van vandaag de voorpagina siert.

Concentratiekampen

De krant, eerst gestencild en vanaf augustus 1941 gedrukt, werd door koeriers door het hele land verspreid. Eén krant werd door vele mensen gelezen. Onder aan de laatste pagina stond: ‘Wees voorzichtig met dit blad, maar zorgt, dat het in tientallen handen komt.’

Het Parool was goed op de hoogte van de ontwikkelingen in bezettingstijd. Het meldde in november 1943 als een van de eerste kranten het bestaan van de concentratiekampen.

Het illegale Parool bleef, aangevuld met andere journalisten, drukkers en verspreiders, tot het einde van de oorlog verschijnen. Nummer 99 van zondag 6 mei 1945, mét adres van drukker Joh. Jesse: Nieuwezijds Voorburgwal 160, kopte met: ‘De capitulatie is thans een feit’.

Op 7 mei werd het bevrijdingsnummer gedrukt met het nieuws dat de eerste Britse tanks Amsterdam binnenreden.

Meer dan vijftig mensen hebben hun leven voor de krant gegeven, onder wie Jaap Nunes Vaz, Maurits Kann en Lex Althoff, drie van de zes mannen van het eerste uur.

donderdag 12 februari 2026

Misbruik de strijd tegen antisemitisme niet om een aanval op de universiteiten te legitimeren

Gaza-protesten Het hoger onderwijs moet beter opkomen voor Joodse studenten, stelde de Taskforce Antisemitismebestrijding vorige week in een rapport. Maar de taskforce neemt te weinig álle kritische studenten in bescherming, betogen vier universitaire docenten.

- ,
- ,
- en
Gepubliceerd op10 februari 2026 om 13:00

Protest bij UvA in Amsterdam.

— FOTO ROGER CREMERS

Per 1 februari 2025 stelde de regering-Schoof een ‘Taskforce Antisemitismebestrijding’ in, kort nadat Donald Trump, aan het begin van zijn tweede termijn, een ‘Taskforce to Combat Antisemitism’ had ingesteld. De blauwdruk voor de Amerikaanse taskforce, ‘Project Esther’, was geschreven door de Heritage Foundation, de extreemrechtse ‘denktank’ die ook de blauwdruk voor Trumps tweede termijn (‘Project 2025’) geschreven had. Project Esther vindt zijn oorsprong in de MAGA-beweging en bij christelijke zionisten, zet antisemitisme in als wapen tegen critici van Israël, en is fel bekritiseerd door Joodse groeperingen en wetenschappers.

En net zoals Trump zijn tweede ambtstermijn begon met een aanval op de universiteiten en daarbij de strijd tegen vermeend antisemitisme inzette, kreeg de Nederlandse taskforce de opdracht zich primair te richten op het vermeende antisemitisme op de Nederlandse universiteiten en op de treinstations, precies de plekken waar veel protesten tegen de genocide op de Palestijnen hebben plaatsgevonden. Extreemrechts antisemitisme aanpakken, ook in Nederland zeer noodzakelijk, was zonder opgaaf van reden geen onderdeel van de taakstelling van de taskforce.

De taskforce heeft op 2 februari zijn bevindingen gepubliceerd in een rapport met als titel ‘Gevangen in vrijheden’. De titel geeft direct het frame aan: academische vrijheid en de grondrechten op vrijheid van meningsuiting en demonstratievrijheid worden als probleem gepresenteerd. En nog meer beveiliging en bestuurlijke controle bij de universiteiten volgt dan automatisch als oplossing.

Geen van de leden was expert op het gebied van antisemitisme. Verschillende leden staan bekend om hun pro-Israëlische standpunten en/of betrokkenheid bij de pro-Israël-organisaties Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) of Centraal Joods Overleg (CJO). Kritische Joodse academici waren niet vertegenwoordigd. Het rapport bevat geen verantwoording van de werkwijze, geen verwijzing naar wetenschappelijke literatuur over antisemitisme, en het noemt de samenhang met andere vormen van racisme zoals islamofobie en anti-Palestijns racisme niet.

Het rapport eindigt met een aantal stevige aanbevelingen die ons grote zorgen baren. Universiteiten moeten volgens het rapport een „sterke vierhoek bouwen” met de politie, het Openbaar Ministerie en de burgemeester; voor beveiliging moet nog meer capaciteit worden vrijgemaakt, en universiteiten moeten „zicht krijgen en behouden op protestgroepen binnen de onderwijsinstelling”. Deze aanbevelingen moedigen praktijken aan die al eerder hebben geleid tot de inzet van (soms gewelddadig optredende) beveiligers in burger, bespieding van de activiteiten van studenten, als demonstranten verklede politie-agenten die studenten oppakken, studenten met politiehondenbeten, gebroken benen en hersenschuddingen etcetera. Reflectie op het politiegeweld tijdens de protesten ontbreekt in het rapport volledig, net als aandacht voor de fysieke en sociale onveiligheid van de vele Joodse studenten en medewerkers die hebben deelgenomen aan de protesten, om van de onveiligheid van moslimstudenten en studenten van kleur nog maar te zwijgen. Ook wordt niet onderbouwd waarom universiteiten structurele relaties met de politie zouden moeten onderhouden.

Kritische rol universiteiten

Wat ons echter het meeste zorgen baart, is dat antisemitismebestrijding in het rapport wordt misbruikt om een wig te drijven tussen de samenleving en de universiteiten als plaatsen voor kritische reflectie. Die wig was er al. Hier wordt nog meer tweespalt gezaaid: antisemitismebeleid wordt gebruikt om de aanval op de universiteiten te legitimeren, met name op hun kritische rol. En dan vooral wanneer studenten hun opleiding serieus nemen en luidruchtig tegen onze eigen betrokkenheid bij ernstig onrecht protesteren.

In het rapport wordt verwezen naar Yanki Jacobs van Chabad on Campus. Jacobs wordt vaak de ‘studentenrabbijn’ genoemd maar dit is geen officiële functie. Hij spreekt niet namens ‘de Joodse studenten’, die zoals bekend zeer verschillende visies hebben. Jacobs trok de joodse identiteit van één van onze protesterende collega’s in twijfel en draagt regelmatig bij aan activiteiten van de christelijk-zionistische organisatie Christenen voor Israël. Dit, samen met het werk van CIDI en CJO, is de context van het antisemitisme-discours in Nederland.

Er wordt overigens niet alleen een wig gedreven tussen de universiteiten en de samenleving maar ook tussen diverse groepen binnen de universiteit: enerzijds de vele studenten en medewerkers die zich verzetten tegen genocide en apartheid, en tegen fascisme in brede zin. Daar zijn, zoals al zo vaak is gezegd, ook veel Joodse en Israëlische studenten en wetenschappers bij. Daar tegenover een veel kleinere, wel kwetsbare groep van vooral Joodse maar ook christelijk-zionistische studenten en medewerkers die vaak sterk met Israël sympathiseren, en die een aantal heel nare incidenten rapporteren, maar die soms ook bang zijn voor kefiyehs en leuzen die de bezetting van Palestina en de genocide veroordelen, en dit als antisemitisme ervaren en voelen. Het rapport neemt deze duiding zonder nadere analyse over, en miskent daarmee de rol van jarenlange zionistische islamofobe en anti-Palestijnse discoursen. Het ontkent daarmee ook dat structurele ontkenning van bezetting, apartheid en genocide deze ervaring mede veroorzaakt. Het rapport stopt alle vragen hierover met de lap van mogelijk of daadwerkelijk ‘antisemitisme’, een begrip dat daardoor niet alleen z’n betekenis, maar ook z’n legitimiteit verliest. De veiligheid van deze laatste groep studenten en medewerkers is hiermee niet gediend. Maar vooral de groep van studenten (en medewerkers) die zich actief tegen de genocide verzet, wordt onveilig door de voorstellen van de taskforce. Hun vaak enorme morele en politieke inzet wordt niet gezien of erkend en in plaats daarvan ‘gegaslight’ als ‘mogelijk antisemitisch’ en als veiligheidsprobleem gestigmatiseerd.

Voor de universiteiten hebben wij ook een paar aanbevelingen. Bespioneer vooral geen wetenschappers en studenten in samenwerking met de politie, private beveiliging of zelfs veiligheidsdiensten. Streef geen versterking van de vierhoek na maar beëindig die juist. Ook inmenging in universitaire onderlinge relaties via dit soort politieke rapporten moeten de universiteiten niet eenvoudigweg ondergaan maar weerstaan. Investeer in degelijk wetenschappelijk onderzoek naar antisemitisme, islamofobie en alle andere vormen van racisme, en draag zo veel mogelijk bij aan de publieke kennis hierover. Bescherm de academische vrijheid, een centrale pijler van universiteiten en liberale democratieën. En, het allerbelangrijkst, erken juist de kritische bijdrage die studenten en wetenschappers leveren, ga achter hen staan en neem de universitaire zorgplicht ten aanzien van álle studenten serieus.

https://www.nrc.nl/nieuws/2026/02/10/misbruik-de-strijd-tegen-antisemitisme-niet-om-een-aanval-op-de-universiteiten-te-legitimeren-a4919870

Palestina en Israël: wat vindt Forum voor Democratie?

23 oktober 2025

Waar staat Forum voor Democratie (FvD) precies als het gaat om de genocide in Gaza, de Israëlische bezetting van Palestina en het internationaal recht? The Rights Forum analyseerde het stemgedrag, de moties en het verkiezingsprogramma van de partij.

👉 Erkent FvD de genocide in Gaza?

Nee. FvD stemde tegen alle moties die oproepen om de genocide wel te erkennen, waaronder die in november 2024 en april 2025. FvD stemde daarnaast ook tegen een motie om de Nederlandse regering zelf te laten onderzoeken of Israël genocide en misdrijven tegen de menselijkheid pleegt in Gaza.

In augustus dit jaar leek FvD een draai leek te maken in het standpunt over Israël en Palestina, maar aan het woord ‘genocide’ waagt de partij zich niet. Het verkiezingsprogramma spreekt nog steeds over de ‘oorlog’ in Gaza: ‘We voelen sympathie voor zowel Israël als de Palestijnen. We veroordelen ten zeerste het optreden van Hamas op 7 oktober 2023 maar beschouwen de respons van de regering-Netanyahu in Gaza eveneens als volstrekt buitenproportioneel en onaanvaardbaar.’

Kieswijzer

Welke politieke partijen zetten zich in om de genocide in Gaza te stoppen? Welke zijn voor een wapenembargo tegen Israël? En welke erkennen Palestina? Ga naar www.gazakieswijzer.nl om meer te weten te komen over de Palestina/Israël-standpunten van zestien partijen.

👉 Wil FvD de militaire samenwerking en wapenhandel met Israël stoppen?

Dat is onduidelijk. Het stemgedrag levert een gemengd beeld op. Vóór augustus jl. stemde de partij consequent tegen voorstellen voor beperking van wapenhandel. Op 21 augustus van dit jaar steunde de partij voor het eerst een motie van SP en PvdD voor een algemeen wapenembargo tegen Israël en steunde het ook een minder vergaand voorstel van CDA en D66.

In september hebben ze juist weer tegen een wapenembargo gestemd. FvD stemde tegen drie oproepen voor een wapenembargo die in september werden ingediend (1, 2, 3). Zelf heeft de partij geen enkele motie over dit thema ingediend of mede-ingediend.

Tijdens het Kamerdebat van 21 augustus legde fractievoorzitter Thierry Baudet uit dat hij ‘tot de conclusie [is] gekomen dat de Likudpartij, die al zeker dertig jaar de dominante machtsfactor in Israël is, geen oprechte pogingen doet om te komen tot een gelijkwaardige vrede met de Palestijnen’, en dat de regering-Netanyahu het vredesproces ‘juist frustreert’. Hij wenst Israël een ‘wijzere, veel verstandigere regering en koers toe’.

FvD verzet zich dus niet zozeer tegen Israël, maar tegen de regering-Netanyahu. Baudet zei er ook onomwonden bij dat de huidige situatie in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever ook slecht is voor Europa wegens ‘nieuwe massamigratie’ en omdat het Europa’s ‘morele gezag doet verkruimelen’.

👉 Wil FvD handel met Israël en Israëls illegale nederzettingen verbieden?

Daar lijkt de partij zelf ook nog niet helemaal over uit. Tussen januari 2024 en vorige maand werden 31 moties ingediend over dit thema (waarbij FvD nooit indiener of mede-indiener was). Bij zes daarvan stemde FvD voor een vorm van handelsbeperking of –verbod, en bij de rest tegen. Het stemgedrag lijkt niet consistent.

FvD stemde tegen alle moties die oproepen om de genocide wel te erkennen.

De eerste keer dat FvD vóór een motie stemde met kritiek op het regeringsbeleid op dit onderwerp was in juni 2024. Dat ging over een onderzoek naar de effectiviteit van het Nederlandse ‘ontmoedigingsbeleid’, dat bedoeld is om handel met illegale Israëlische nederzettingen in bezet Palestina te ontmoedigen, maar daar ernstig in faalt. Vervolgens stemde de partij in januari 2025 echter tegen een motie om dit ontmoedigingsbeleid aan te scherpen.

In mei 2025 stemde FvD tegen een motie over een handelsverbod voor producten van en naar illegale Israëlische nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever, en in juli 2025 vóór een motie te stemmen voor een handelsverbod voor producten en diensten van en naar de illegale Israëlische nederzettingen. Om in september dit jaar net zo makkelijk weer tégen een motie te stemmen voor een zo spoedig mogelijk nationaal verbod op handel met illegale nederzettingen.

Het FvD-verkiezingsprogramma zegt niets over dit thema.

👉 Is FvD voor de naleving en handhaving van het internationaal recht?

Nee. FvD spreekt zich er in het verkiezingsprogramma luid en duidelijk tegen uit. De partij wil zelfs artikel 93 en 94 van de Grondwet schrappen, wat wil zeggen dat ze de directe werking van internationaal recht in het Nederlandse rechtsstelsel wil beëindigen. Internationale verdragen, zoals het Genocideverdrag en het Vluchtelingenverdrag, staan dan niet langer automatisch boven Nederlandse wetten, en rechters kunnen nationale wetten daar ook niet langer aan toetsen.

De partij wil ook het artikel in het Burgerlijk Wetboek aanpassen dat organisaties in staat stelt namens het algemeen belang rechtszaken te voeren tegen de staat. Daarmee slaat het ook The Rights Forum – en vele andere organisaties die zich inzetten voor het publieke belang – een instrument uit handen om de regering te dwingen om zich aan de eigen wetten te houden, zoals in de F-35-zaak.

Deze opvatting komt ook naar voren in het stemgedrag van FvD in de Tweede Kamer. Zo stemde de partij in maart 2024 tegen een motie om te onderkennen dat de Nederlandse regering onder het internationaal recht de plicht heeft om zich internationaal in te spannen om de Israëlische annexatie van Palestijns gebied ongedaan te maken. En in september 2024 stemde FvD tegen een motie over aanvullende internationale maatregelen tegen Israëls annexatiebeleid, op grond van het advies van het Internationaal Gerechtshof.

👉 Verzet FvD zich tegen de Israëlische inmenging in de Nederlandse samenleving?

Nauwelijks. Het FvD stemde bijvoorbeeld tegen een motie waarin het kabinet werd opgeroepen zich in te zetten voor de onafhankelijkheid van de internationale gerechtshoven in Den Haag en voor de bescherming van VN-medewerkers en getuigen op Nederlands grondgebied. Dit terwijl The Guardian net had onthuld dat Israël al jarenlang een ‘oorlog’ voert tegen het Internationaal Gerechtshof, inclusief intimiderende huisbezoeken tegen medewerkers van het Hof die in Den Haag wonen.

De partij wil artikel 93 en 94 van de Grondwet schrappen, wat wil zeggen dat ze de directe werking van internationaal recht in het Nederlandse rechtsstelsel wil beëindigen.

De partij stemde ook tegen een motie om medewerking van de Israëlische regering te eisen om de naar Israël teruggekeerde Maccabi-aanhangers alsnog in Nederland te laten berechten in het geval van strafbare feiten die zij in Amsterdam hebben gepleegd. Baudet zei destijds over deze rellen dat beide kanten ‘laakbaar’ gedrag hadden vertoond, maar greep ze ook direct aan om verder op te hitsen tegen Nederlanders met een ‘Noord-Afrikaanse’ migratieachtergrond.

FvD stemde als enige partij dan weer vóór een motie van DENK die de regering verzocht om de geldstromen van lobbyorganisaties zoals het CIDI, ‘die opereren als verlengstuk van Israël’, te openbaren en aan banden te leggen.

👉 Welke langetermijnvisie heeft FvD voor Palestina/Israël?

In het FvD-verkiezingsprogramma staat: ‘We spreken ons in internationaal verband uit voor de totstandkoming van een tweestatenoplossing en erkennen een Palestijnse staat binnen de grenzen van 1967. Tevens spreken we ons uit tegen de ruim 750.000 illegale Joodse kolonisten die zich op Palestijns gebied op de West Bank hebben gevestigd.’

Hoe de partij dat wil realiseren, is onduidelijk, zeker omdat FvD het internationaal recht als zodanig afwijst.

In een artikel in het Reformatorisch Dagblad in oktober 2023 werd overigens al een bepaalde verschuiving bij het FvD opgemerkt. Van uitgesproken pro-Israël was de partij ‘neutraler’ geworden. Dat zou volgens het artikel te maken hebben gehad met bredere internationale politiek, waaronder uitgesproken pro-Russische standpunten en een kritischer houding richting de VS en de NAVO, die zich uitstrekt naar Israël.

https://rightsforum.org/palestina-en-israel-wat-vindt-fvd/