zondag 20 september 2026

Are global stock markets heading for a crash?

 



Are global stock markets heading for a crash?

A bronze bull statue balances precariously on the bow of a small boat on water

Economies thrown into renewed turmoil as AI debt, Iran war and soaring government bond yields fuel alarm

At the height of the summer, the mood was optimistic in the world’s financial capitals. Powered by the AI revolution, the US stock market had rallied to a fresh all-time high, as investors bet the multitrillion-dollar investment spree would overshadow the hit from the Iran war.

Now the warning lights are flashing red. As the fighting in the Middle East intensifies without clear sign of a resolution, financial markets have been thrown into renewed turmoil. A slowdown looms in the AI arms race, and tinderbox conditions in the market for government debt are fuelling alarm.

In the past week the US government’s borrowing costs climbed to the highest level since 2007, with knock-on consequences for the finances of households, businesses, and other governments worldwide. The fear is that Donald Trump’s war is igniting higher levels of inflation. The president’s tax and spending plans – driving Washington’s debt levels above $40tn (£29.9tn) – also has investors worried.

But as the soaring global oil price to above $100 a barrel stokes heavy selling pressure in the bond market, could shares be the next in line for a crash?

With the S&P 500 index of leading US companies 3% below an all-time high, and a combined value of more than $20tn for the “magnificent seven” tech stocks – Nvidia, Apple, Google, Microsoft, Meta, Amazon and Tesla – the concern is that markets are overextended just as the storm clouds gather for the world economy.

“These are febrile times,” Albert Edwards, a senior analyst at the French investment bank Société Générale, wrote in a note to clients. “The key worry for investors and policymakers alike is the extent to which the current oil price ‘shock’ will ripple through the global economy and whether it will necessitate sharply higher, recession-inducing, interest rates.”

Famed for his gloomy predictions, Edwards thinks the ingredients for a financial crisis could be coming together.

Such is the worry over the Iran war stoking inflation that the US Federal Reserve defied Trump this week with its first interest rate rise since 2023. As households and businesses come under pressure from rising energy bills and surging fuel prices, central banks elsewhere are also taking action.

Financial markets suggest the Bank of England will raise interest rates four times before the end of next year, even after it kept borrowing costs on hold this week. The European Central Bank raised rates last week, highlighting the hit to the eurozone from the escalating conflict, and the Bank of Japan raised its policy rate to a 31-year high on Friday.

There are fears that AI has fuelled a bubble in the US stock market. Photograph: Michael M Santiago/Getty Images

The rationale is that adding to the cost of borrowing will weigh on the economy – limiting the potential for short-term higher rates of inflation from becoming entrenched. However, it will hit households and businesses already struggling with a cost of living crisis. Job losses will probably rise, in-turn compounding the challenges facing governments swimming in debt.

A US recession has historically followed about three to 3.5 years after the first rate rise, on average, Deutsche Bank’s Jim Reid has calculated. Markets have a habit of falling, or even crashing, before a recession begins, and often start to recover before the economy does.

However, the big concern among investors is that the main hope of economic redemption – AI – could also turn out to be a dud, amid fears it has fuelled an almighty bubble in the US stock market.

One popular measure used by investors to assess whether a market is overvalued – the CAPE ratio – or cyclically adjusted price-to-earnings ratio – has risen to its highest level since 2000, showing that the US stock market is unusually highly valued compared with its profits.

The CAPE ratio for the S&P 500 share index is almost 41 points, more than double its long-term average of about 17 points, and approaching the record high of 44.19 points in December 1999, just before the dotcom crash.

Highlighting the challenge, research by Fathom Consulting shows that for the multitrillion-dollar AI boom to turn a profit, it would need the AI-related sales of the tech companies involved to rise by between $600 and $800bn within two years.

Against a febrile backdrop as investor patience is increasingly tested, the consultancy gives a 30% chance that the AI bubble pops next year.

Brian Davidson, an economist at the consultancy, said: “For all the impressive advances in AI technologies in recent years, the economics behind the current capex boom do not work.

“Yes, recent AI advances could yet unlock huge productivity gains; but sales of AI models need to increase by hundreds of billions of dollars per year over the next two years to justify the current spend. Such growth appears unlikely.”

Investors are clearly worried. More than 1,000 investors registered for an analyst call conducted by Jefferies this week into “AI Extinction Warnings”, after the bosses of the world’s top tech companies called for a slowdown in “reckless” development.

The situation has parallels with the dotcom crash of the year 2000, when many internet companies that had been billed as the next big thing dramatically tumbled in value. That was a reminder that even if a technology is going to be revolutionary, investors can still lose their money if they finance too much infrastructure too early.

“It took a decade or more for demand to catch up with the infrastructure laid down in the British canal and railway and US telecoms and fibre booms – and many investors never recovered their capital,” points out Adrian Cox of the Deutsche Bank research team.

Many small US investors were buying stocks with borrowed money in the buildup to the 1929 crash. Photograph: Keystone-France/Gamma-Keystone/Getty Images

There are also sobering comparisons with the buildup to the great crash of 1929. A hundred years ago, many small US investors were buying stocks “on margin” – acquiring them with borrowed money. They blew up in the market turmoil that preceded the Great Depression.

This year, South Korea’s army of traders have been buying shares in AI-linked chip makers on margin – doubling the value of the blue-chip Kospi index. But once the market started to fall, they were hit by a massive wave of margin calls – when investors are told to stump up more cash to keep borrowing. Many were forced to sell their shares. According to Goldman Sachs, 1.2 million South Korean retail investors were hit by margin calls – which is the equivalent of one in 30 adults getting a nasty call from their broker asking them to hand over more money.

The huge spending plans announced by AI companies are causing concerns that they may simply borrow too much.

One firm with ambitious AI plans is Oracle, the database software vendor. Oracle’s shares surged a year ago after it announced a cloud computing deal with OpenAI, the company behind ChatGPT.

However, they have halved since, as investors have fretted that Oracle could be borrowing too much to fund datacentres.

There are other signs of rising stress in the credit markets. The Bank of England reported this summer that the spread between the riskiest and safest high-yielding debt has widened since the Iran war began, showing that investors are warier of holding risky debt.

Government bonds have been sold off in recent weeks, and that fall in prices pushes up the yield (or rate of the return) on sovereign debt. Those higher bond yields make owning shares less attractive – an investor has less incentive to buy equities (which are riskier) than bonds, which are seen as safer.

For the US this week the rise in borrowing costs involved the yield – or interest rate – on 10-year bonds, known as Treasuries, climbing above the psychologically key threshold of 5%.

That level is “seen by some as a threshold above which financial markets might go into meltdown,” said John Higgins, the chief economic adviser at Capital Economics.

“While we aren’t convinced that 5% is that ‘magic’ number, higher Treasury yields would certainly pose a risk to the sustainability of the US public finances as well as threaten equities,” Higgins told clients.

Bloomberg macro strategist Simon White argues that trouble would really start if the US 10-year Treasury yield rose above 5.25%. He has calculated that this is the “inflection point” where, historically, stocks and bonds have reinforced losses in one another.

Despite the turbulence there are still hopes that a crash can be avoided, including optimism that markets are overestimating the inflation risk from the Iran war.

“A major downturn would need a trigger. Further geopolitical instability could be the catalyst, but we’ve long argued that the impact of geopolitical shocks on economic activity is overstated,” analysts at Oxford Economics wrote in a note to clients.

“Resurgent inflation and policy rate hikes by the Fed and other central banks are another candidate. However, our view on inflation is less alarmist – we think market expectations overstate the risk of further policy tightening.”

For many investors a slowdown in feverish AI investment will guard against the danger of a bubble.

There are signs that AI is beginning to power economic growth. The US economy has recorded a rise in productivity growth, while AI is also among reasons the UK economy has beaten expectations to grow at the fastest rate in the G7 in the first half of this year.

Such a turnaround in productivity could help the companies with sky-high share prices to begin justifying their valuations. However, it is a high-stakes play at a time of intense global volatility.

“Do I think there’s a significant dose of reality though in that productivity miracle in AI? Yes,” Andy Haldane, the former Bank of England chief economist, told LBC this week. Still, he warned the situation is fragile.

“I don’t think outright collapse in a dotcom bubble type fashion. But could I see a slow release of air that doesn’t collapse the world economy, but slows it down? Yes, I could.”

https://www.theguardian.com/business/ng-interactive/2026/sep/20/stock-market-crash-government-bond-yields

zaterdag 19 september 2026

‘Intimidatie werkt’

 

Ga naar de inhoud




Extreem-rechtse dreiging in Nederland

‘Intimidatie werkt’

Extreem-rechtse Defend-groepen ondermijnen bewust de lokale democratie bij azc-protesten en zijn succesvol in het normaliseren van hun ideeën. Het zorgwekkendst? Dat het in Nederland zo stil blijft hieronder.

verschenen in nr. 19
© Marijn Faas / VRPRESS / ANP
Terwijl vorige week in Loosdrecht stenen en zwaar vuurwerk door de lucht vlogen gericht tegen de komst van een tijdelijke asielopvang, constateerde de Algemene inlichtingen- en Veiligheidsdienst aivd in haar vorige week gepubliceerde jaarverslag een tweeledige dreiging van het rechts-extremisme in Nederland. Een kleine, gewelddadige beweging verzamelt explosieven, wapens en munitie en is bereid de wapens ook te gebruiken. Een veel grotere beweging is niet gewelddadig en richt zich vooral op de politieke weg van normalisering van het extreem-rechtse gedachtegoed. Maar de grenzen tussen beide milieus zijn poreus, constateert de aivd, en ze delen hetzelfde gedachtegoed: het streven naar een blanke etnostaat. De rellen in diverse dorpen en steden gericht tegen de asielopvang laten zien dat er nog een derde dreiging is: leden van de extreem-rechtse Defend-groepen die een bewuste – en succesvolle – strategie volgen van lokale intimidatie en geweld om asielopvang te saboteren en de lokale democratie te ondermijnen.
Naar buiten toe presenteren de Defend-groepen zich bij voorkeur als ‘bezorgde burgers’ die geweld en extremisme verre van zich werpen en vooral boos zijn omdat ze te weinig inspraak hadden. Het is de beproefde frontstage-backstage-strategie van extreem-rechts: naar buiten toe redelijk en gematigd, achter de schermen radicaal en extremistisch. Uit recent onderzoek van het programma Pointer en Justice for Prosperity, een non-profitorganisatie die ondermijning van de democratie onderzoekt, blijkt de snelle groei en organisatiegraad van Defend. Defend United, vorig jaar opgericht vanuit de lokale groep Defend Den Bosch, telt inmiddels 35 lokale ‘chapters’. Leden van Defend waren aanwezig bij ten minste 21 lokale anti-azc- of anti-migratiedemonstraties. Op Telegram werd de strategie uit de doeken gedaan: lokaal is veel meer winst te behalen dan met een nationaal protest op het Malieveld. ‘Als jij op een kleine demo bij een gemeentehuis staat, waar de besluitvoering wel wordt uitgevoerd, heb je veel meer effect op een daadwerkelijke komst van een azc of niet.’
In de afgeschermde Telegram-kanalen vielen volop racistische en antisemitische berichten te lezen. Asielzoekers werden vergeleken met apen, joden waren ‘ongewenst’ en moslims ‘het kanker van de wereld’. Het is een mengelmoes van extreem-rechts gedachtegoed, met direct doel om lokale besluitvorming rond azc’s te beïnvloeden, aldus de onderzoekers. ‘Het gevolg is dat democratische processen op ondemocratische wijze worden ondermijnd.’ De Defend-leden constateerden op Telegram tevreden dat waar geweld wordt gebruikt, de asielopvang niet doorgaat. ‘Klopt, intimidatie werkt gewoon’, schreef een Defend-lid. ‘Je denkt toch niet dat we vuurwerk gooien uit baldadigheid? Een paar knallers in de raadszaal en die laffe kankerjoden eten uit je hand.’ Volgens de nos werden bij de 49 gemeenten waar dit jaar werd geprotesteerd, 21 plannen voor asielopvang vertraagd of aangepast.
De Defend-groepen laten zien dat niet alleen intimidatie en geweld loont, maar dat ook de strategie van normalisering van het gedachtegoed succesvol is. Sinds de coronaprotesten kunnen extreem-rechtse groepen en individuen zich relatief ongestoord mengen met andere demonstranten. Niet dat het extreem-rechtse gedachtegoed daarmee door iedereen omarmd wordt, maar het decennialange sociale en politieke taboe op extreem-rechts gedachtegoed lijkt steeds meer te verdwijnen. Extreem-rechts wordt geaccepteerd als een gewone, legitieme politieke stroming die gehoord en op straat, in de politiek en in het bestuur vertegenwoordigd mag worden. Taal en beelden spelen een essentiële rol in de normalisering van het gedachtegoed. Het afgelopen decennium is vooral binnen de identitaire bewegingen in Europa doelbewust en gericht gewerkt aan de mainstreaming van extreem-rechts volgens het uitgangspunt van metapolitiek: cultuur is het echte strijdperk – de overtuigingen, waarden en percepties die dominant zijn in een samenleving. Pas als de culturele hegemonie is gevestigd, kan politieke macht worden uitgeoefend en de samenleving ingrijpend veranderd.
Het kopstuk van de Oostenrijkse Identitairen, Martin Sellner, beschreef in zijn boek Identitär!: Geschichte eines Aufbruchs het belang van de stapsgewijze introductie van eigen woorden, beelden en ideeën in het publieke debat. Eerst moest het idee genormaliseerd worden dat een ‘migratiestop’ noodzakelijk was om de Europese beschaving te redden. Dat lijkt in ieder geval in Nederland goed gelukt. Vrijwel alle politieke partijen venten het idee uit dat ‘migratie’ – eigenlijk gaat het over asiel – het grootse probleem van Nederland is en verknopen het aan elk denkbaar hoofdpijndossier, van stikstof tot woningtekorten. Ook het doemscenario van ‘omvolking’ is succesvol geïntroduceerd in het politieke en maatschappelijke debat. Politici tonen volop begrip voor de ‘bezorgde burgers’ en bevestigen zo dat de opvang van asielzoekers een immense, nauwelijks te dragen maatschappelijke last is.
Net zo routinematig wordt gesteld dat de komst van een asielopvang garant staat voor seksueel geweld. Echte en vermeende misbruikzaken en geweld figureren prominent in de protesten. De verkrachting en moord op een jonge Amsterdamse vrouw (Lisa) door een asielzoeker in de nacht van 19 op 20 augustus 2025 zorgde voor een golf van protest en verzet die doorwerkte tot in de voetbalstadions. In het protest tegen een asielzoekerscentrum in Maashorst speelde een vermeende misbruikzaak in Uden een grote rol. De autoriteiten zouden verzwijgen dat een Syrische azc-bewoner de dader zou zijn. Een FvD-raadslid in Maashorst legde in het bericht een link met de opvangplannen van de gemeente. Hij waarschuwde voor ‘(groeps)verkrachtingen, steekpartijen, schietincidenten, eerwraak, auto’s die op menigten inrijden, inbraken, overvallen op straat’. Het verhaal uit Uden dook vervolgens in het hele land op bij protesten. Het groeide uit tot hét onomstotelijk bewijs dat opvanglocaties per definitie een groot gevaar vormen voor meisjes.
Met de succesvolle acceptatie van een migratiestop als noodzakelijke politieke voorwaarde om Europa te behoeden voor omvolking, is de weg vrijgemaakt voor het volgende en eigenlijke doel van de identitairen: remigratie. In alle Europese landen verschenen de afgelopen twee jaar op spandoeken, posters en stickers de leuzen ‘Remigratie redt levens’ en ‘Send them Home’, vergezeld van de afbeelding van een vliegtuig. In 2025 vond de eerste Europese ‘Remigratietop’ plaats in Italië. Martin Sellner sprak daar over het belang van remigratie als ‘mobiliserende mythe’ die alle Europeanen zou verenigen en vooral de jongste generaties. Het woord ‘mythe’ is niet zomaar gekozen – de identitairen kennen hun klassiekers. De term werd in de jaren dertig gelanceerd door de nazi-ideoloog Alfred Rosenberg die verwees naar het belang van de mythe als ‘sociale mythe’: een presentatie van beelden en taal die aan de oerinstincten van mensen appelleert, mobiliseert en aanzet tot actie. In webshops zijn inmiddels T-shirts te koop met ‘Generation Remigration’. Het moet cool zijn om voor remigratie te pleiten.
Eind deze maand is de tweede Europese Remigratietop in Portugal. Op de website van de top wordt uitgelegd wat wordt verstaan onder remigratie. Het is een ‘continu proces’ dat zo’n twintig tot dertig jaar gaat beslaan als antwoord op de ‘decennia van omvolking en multiculturalisme die onze landen heeft gedesintegreerd’. Drie groepen komen in aanmerking voor remigratie. De eerste groep zijn de ‘illegale immigranten, asielzoekers en vluchtelingen’. De tweede groep zijn de ‘legale immigranten’. De derde groep zijn de ‘niet-geassimileerde genaturaliseerde migranten in parallelle samenlevingen’. Remigratie is ‘humaan en vreedzaam en tegelijkertijd de enige oplossing om de toekomst van de westerse beschaving te waarborgen’, aldus de organisatoren van de top.
Het is verleidelijk om zo’n plan af te doen als luchtfietserij. Maar in november 2023 werd bij een geheime ontmoeting in Potsdam dit plan serieus besproken door Martin Sellner, kopstukken van AfD, een tweetal cdu’ers en een aantal kapitaalkrachtige ondernemers. Toen de ontmoeting en de plannen uitlekte, gingen honderdduizenden Duitse burgers uit protest de straten op omdat overduidelijk was dat met ‘remigratie’ deportatie wordt bedoeld. In Nederland wilden de vijf partijen die remigratie in hun partijprogramma’s hebben staan (pvv, FvD, bbb, JA21 en bvnl) niets weten van de associatie met deportaties of de ‘mobiliserende mythe’ van extreem-rechts. Het ging hen enkel om vrijwillige remigratie om mensen te helpen, zeiden ze op vragen van journalisten en vonden vooral dat hun vrijheid van meningsuiting werd gedwarsboomd door dit soort vragen. Henk Vermeer van de bbb voegde daar wel aan toe dat remigratie kon ‘bijdragen aan oplossingen met betrekking tot massa-immigratie en falende integratie’.
Misschien is de stilte in Nederland over de normalisering van extreem-rechts nog het zorgwekkendste. Het kleine gewelddadige deel van extreem-rechts kan in toom worden gehouden door inlichtingendiensten, politie en Openbaar Ministerie. Zo bracht de aivd in 2025 over acht personen ambtsberichten uit die politie en OM in staat stelden tijdig arrestaties te verrichten en zo de dreiging van geweld weg te halen. De langzame aantasting van de democratische rechtsorde is moeilijker te bestrijden, maar begint met de onderkenning ervan. Minister van Justitie David van Weel sloeg de plank dan ook mis toen hij in ogenschijnlijk harde bewoordingen de extreemrechtse activisten in Loosdrecht ‘tuig’ noemde. ‘Tuig’ is een depolitiserende term. Het gaat om de bewuste ondermijning van de lokale democratie door extreem-rechts.
Lokale bestuurders hebben dat wel begrepen. Ze voelen zich in de steek gelaten door nationale politici. Lokaal voldoet het bestuur aan de wettelijke verplichting van de spreidingswet om opvang te realiseren; tegelijkertijd suggereren nationale politici dat de spreidingswet zal verdwijnen of niet gehandhaafd zal worden en steunen ze soms openlijk de protesten tegen azc’s. Eind 2025 ondertekenden meer dan negenhonderd Limburgse bestuurders een advertentie om aandacht te vragen voor de dreiging en intimidatie waarmee ze geconfronteerd worden. Volgens de Limburgse commissaris van de Koning Emile Roemer zien bestuurders steeds vaker dat ze niet meer vrij hun werk kunnen doen. ‘Daarmee zaag je eigenlijk aan de stoelpoten van de democratie.’ Zo moesten de burgemeester en verschillende raadsleden uit Venlo beveiligd worden vanwege protesten rond de komst van een azc.
Een dam opwerpen tegen de normalisering van extreem-rechts geweld vraagt om breedgedragen democratische weerbaarheid. De voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, Wim van de Donk, zei vrijdag in de Volkskrant te hopen dat de waarden van democratische rechtsstaat niet ter discussie staan. Maar hij erkende ook dat het niet vanzelf wel goed gaat met de democratie. ‘Het onderhouden van het democratische ethos vraagt iets van ons allemaal’. Te beginnen bij het actief steunen van lokaal bestuur dat wettelijke taken uitvoert – zoals het hoort in een democratische rechtsorde.