dinsdag 3 november 2020

Why Are Right-Wing Conspiracies so Obsessed With Pedophilia?

 




Why Are Right-Wing Conspiracies so Obsessed With Pedophilia?

The story is the same, from the day-care panics to QAnon: It’s not really about the kids. It’s about fears of a changing social order.

Zohar Lazar

The children were being sodomized in secret underground tunnels. Their captors drank blood in front of them and staged satanic ritual sacrifices. Sometimes the kids were filmed for pornographic purposes. In total, some several hundred children were subjected to this treatment. And it all happened in the middle of a safe neighborhood where crimes were not supposed to happen, let alone such unspeakable and horrific ones.

Not that anyone else witnessed the abuse. Nor was there any clear evidence that it was actually happening. But people were sure it was real. It made too much sense, they all agreed. “Everything fell into place,” one of them said. Hundreds, maybe thousands, of otherwise normal, relatively well-adjusted Americans truly believed that a massive ring of occultist pedophiles was operating right under everyone’s noses.

The McMartin preschool scandal of the 1980s was a sort of analog version of the more recent Pizzagate, part of a lurid and misbegotten moral panic about subterranean child abuse. Even though the supposed crimes unfolded thousands of miles and several decades apart, under very different circumstances, the two conspiracy theories share the same rough contours. The McMartin saga, which began in 1983 with accusations made by one boy’s mother, came to encompass fantastical claims about a massive pedophile ring lurking beneath a preschool in Manhattan Beach, California. Pizza­gate was concocted during the 2016 presidential campaign and alleged that prominent figures in the Democratic Party were running a child sex ring in tunnels beneath the Comet Ping Pong pizzeria in a residential Washington, DC, neighborhood. Both spun off into new theories: Amid a full-on national hysteria, McMartin spawned a series of day-care conspiracies, while Pizzagate has led to QAnon, an even wilder conspiracy theory that postulates that President Donald Trump is on the verge of arresting a throng of liberal elites for facilitating and participating in a sprawling child sex ring. Both drew on natural fears about child safety and supercharged them into national phenomena with real-world ramifications. Both of course were fictions.

Conspiracies centering on the vulnerability of children are neither new nor distinctly American. Wild claims of Jews killing Christian children and using their blood in rituals—the “blood libel”—date back to at least the 12th century and have popped up every so often since then, and long before that Christians were suspected of performing similar rites. “Hurting children is one of the worst things you can say someone is doing. It’s an easy way to demonize your enemy,” says Kathryn Olmsted, a professor of history at the University of California-Davis, who has studied conspiracy theories.

Why do child-abuse conspiracies explode into public consciousness at certain moments? Explanations offered for the peculiar resonance of Pizzagate and QAnon tend to focus on pathologies in the media ecosystem—epistemic bubbles, polarization, the unruly growth of social media. But years before the fracturing of mass culture and the dawn of Reddit and 4chan, the McMartin accusations fed a national spectacle during which scores of people were wrongly accused of sex crimes against children.

The continuities between the McMartin case and Pizzagate suggest a broader explanation for pedophile conspiracies: They aren’t the residue of malfunctions in our media culture. They’re an outgrowth of the normal workings of reactionary politics.

Author Richard Beck, in We Believe the Children: A Moral Panic in the 1980s, locates the roots of the McMartin conspiracy theory in the social progress of the previous decade—particularly in the gains won by women. “In the ’80s you had a strong, vicious anti-­feminist backlash that helped conspiracies take hold,” Beck tells me. “In the ’70s, middle- and upper-middle-class women had started to enter the full-time workforce instead of being homemakers.” This was the dawn of what the economist Claudia Goldin has termed “the quiet revolution.” Thanks in part to expanding reproductive freedom, career horizons had widened sufficiently by the end of the 1970s for women to become, in Goldin’s words, “active participants who bargain somewhat effectively in the household and the labor market.” They were now forming their identities outside the context of the family and household.

The patriarchal family was under siege, as conservatives saw it, and day-care centers had become the physical representation of the social forces bedeviling them. “You had this Reagan-­driven conservative resurgence,” Beck says, “and day care was seen as at least suspicious, if not an actively maligned force of feminism.”

Day care held a prominent place in right-wing demonology. As far back as the 1960s, conservatives were warning darkly that child care “was a communist plot to destroy the traditional family,” as sociologist Jill Quadagno writes in The Color of Welfare. In 1971, President Richard Nixon vetoed the Comprehensive Child Development Act, which would’ve established a national day-care system. In his veto message, Nixon used the Red-baiting language urged upon him by his special assistant, Pat Buchanan, saying the program would’ve committed “the vast moral authority of the national government to the side of communal approaches to child-rearing against the family-centered approach.” In a decade of rising divorce rates, at least conspiracism and reactionary social conservatism could enjoy a happy marriage. By the time Judy Johnson came forward in 1983 with allegations that a teacher at the McMartin preschool had molested her child, the country had been primed to assume the worst by more than a decade of child-care fearmongering.

Certainly it wasn’t just the movement of women into the workplace that created the conditions for a reactionary panic. There were other cultural forces at work. The anti-rape campaign of the 1970s, historian Philip Jenkins writes in Moral Panic, had “formulated the concepts and vocabulary that would become integral to child-protection ideology,” in particular a “refusal to disbelieve” victims. The repressed-­memory movement of that era had created a therapeutic consensus surrounding kids’ claims of molestation: “Be willing to believe the unbelievable,” as the self-help book The Courage to Heal put it. “Believe the survivor…No one fantasizes abuse.” And the anti-cult movement of the late 1970s had raised the specter of satanic cabals engaging in human sacrifice and other sinister behavior.

Beck likens conspiracy theories to parables. The ones that stick are those that most effectively validate a group’s anxieties, with blame assigned to outsiders. In a 2017 paper on Pizzagate and pedophile conspiracies, psychology professor Jim Kline, now at Northern Marianas College, argues that conspiracy theories “are born during times of turmoil and uncertainty.” In an interview, Kline goes further: “Social turmoil can overwhelm critical thinking. It makes us get beyond what is logically possible. We go into this state of hysteria and we let that overwhelm ourselves.”

People

The McMartin accusations were a vivid demonstration of the rot in the American social structure, as perceived by conservatives. Perhaps inevitably, the claims metastasized. Now it was hundreds of children who had been assaulted and subjected to satanic rituals, and now, instead of just one McMartin teacher, there was an entire sex ring involved. One boy told of adults in masks and black robes dancing and moaning; of live rabbits chopped to bits by candlelight. “California’s Nightmare Nursery,” People magazine called it. But soon the case began to fall apart. The stories of abuse turned out to have been coaxed out of children by way of dubious and leading questioning. Judy Johnson, who made the initial accusations that her son had been molested, was found to be a paranoid schizophrenic. In 1986, a district attorney dropped charges—at one point there had been 208 counts in all—against all but two of the original defendants. A pair of trials ended in 1990 with the juries deadlocking on some charges and acquitting on the others. After seven years and $15 million in prosecution costs, the remaining charges were dropped.

However flimsy its premises, the case whipped up a national panic. In 1985, a teacher’s aide in Massachusetts was wrongly convicted of molesting 3-, 4-, and 5-year-old boys and girls; the prosecutor had told the jury that a gay man working in a day care was like a “chocoholic in a candy store.” Around that time, employees at Bronx day-care centers were arrested for allegedly sexually abusing children. Five men were sentenced before all ultimately saw their convictions overturned.

Liberals certainly participated in the hysteria—Gloria Steinem donated money to the McMartin investigation—but by and large it was a reactionary phenomenon. What drove the panic, Beck says, wasn’t just the sense that children were being harmed. “It’s that families were being harmed.”

In 2016, three decades after the McMartin trial, WikiLeaks, in cahoots with Russian hackers, published the private emails of top Hillary Clinton adviser John Podesta. In one, Podesta is invited to a fundraiser at Comet Ping Pong. Amateur internet sleuths blew it up into a conspiracy theory about a child-sex ring. The pedophiles communicated in code: “hotdog” meant “young boy”; “cheese” meant “little girl”; “sauce” meant “orgy.” The theory was easily debunked. Eventually it was abandoned by the high-­profile internet figures who’d initially given it oxygen, but not before Pizzagate, as it was immediately dubbed, had spilled over into reality. In December 2016, a 28-year-old man named Edgar Maddison Welch, having driven from North Carolina to Washington, DC, fired an assault rifle inside Comet in a bid to rescue the children he thought were locked away there. No one was hurt. Welch was sentenced to four years in prison.

The QAnon conspiracy picked up where Pizzagate left off, alleging that the liberal elite’s pedophile ring extends way beyond one restaurant and that it is only a matter of time before Trump arrests Podesta, Clinton, and other Democratic power brokers for their crimes. All of this was fueled by an anonymous internet poster dubbed Q, who claims to be a government insider.

With Pizzagate and QAnon, the molesters have changed from day-care workers to the liberal elite, and the politics behind the theories now are more explicitly spelled out. But the general context is more or less the same: conservative retrenchment after a period of progressive social gains. If women’s entry into the workplace in the latter half of the 20th century triggered deep anxieties about the decay of traditional gender roles and the family unit, in the 21st century it was same-sex marriage, growing acceptance of transgender rights, and the seeming cultural hegemony of a social justice agenda. “Q found that fear,” says Travis View, a conspiracy theory researcher and a host of the QAnon Anonymous podcast. 

“While Q directly never touches on trans rights or those sorts of things, there is a great deal of anxiety on those sorts of issues,” he says, referring to the QAnon community at large. “They’re concerned generally on the sort of accep­tance of trans people and the oversexualization of children.” On the matter of transgender rights, the conspiracists are aligned with “normal” conservative politics; from the state legislatures to the White House, Repub­licans have made considerable hay out of attacking and overturning various protections that had been extended to trans people.

Conspiracy theories of all kinds draw their energy from social anxieties. Occasionally there is some real basis for the theories. In her book, Republic of Lies: American Conspiracy Theorists and Their Surprising Rise to Power, Anna Merlan details the belief among black New Orleanians after Hurricane Katrina that the city’s levees hadn’t failed on their own—they had been bombed intentionally to destroy the poor parts of New Orleans. The theory was “rooted in a real event—a 1927 decision to dynamite levees outside of New Orleans, the logic there being that they were going to flood low-lying areas and save the city itself,” Merlan said in an interview with Mother Jones’ Becca Andrews. “[I]t created a lingering sense of suspicion that maybe the government would do this again.”

View points out that the concern about elites preying on children isn’t baseless, either. “The core of elements of the systematic elite child abuse theories—they aren’t crazy,” he says. “There are instances of wealthy powerful abusing children and other people covering it up. Jeffrey Epstein, the Catholic Church. People have the sense that elites can commit horrifying crimes and get away with them.” The Epstein arrest earlier this month has done much to ratify the QAnon worldview. “This is just the beginning,” declared QAnoner Liz Crokin, a former gossip journalist. “The Storm is officially here.”

And thus does the legitimate concern about elite predation and impunity get woven into a demeaning and dangerous social crusade. The “Storm” cited by Crokin—also known as “The Great Awakening”—is part of the vivid eschatology that QAnon adherents share with tradi­tional conservative culture warriors, one in which judgment is at last be rendered against liberals, and the nuclear family is restored to its proper place. “One thing they often talk about after ‘The Storm’ is that they imagine that the economy will be restored so that a single income can support a family again,” View says. “They imagine traditional gender roles and norms will be upheld and how children are raised will return to what [it] used to be.”

Down the rabbit hole: Private investigator Ted Gunderson shows a hole dug by parents searching for an alleged secret sex room at the McMartin preschool in Manhattan Beach, California.
Larry Davis/Los Angeles Times/Getty

The differences between the pedophile conspiracies of the 1980s and those of today are telling in their own way. There’s the matter of scale. The pedophile witch hunt of the ’80s managed to mobilize entire institutions, with much of the media uncritically amplifying its falsehoods and police taking action based on shoddy nonevidence. Lives were ruined around the country. But except for some reckless far-right pundits and websites, the media hasn’t taken the claims of Pizzagate and QAnon seriously. Earnest conversations about the conspiracies are limited to online image boards and social media.

There’s also the nature of the targets. Where the pedophile conspiracies of the 1980s attacked the institutional emblems of feminist progress, the pedophile conspir­acies of the 2010s attack the cultural emblems of creeping cosmopolitanism. The ritual abuse of the 1980s supposedly happened in the suburbs in state or state-licensed institutions such as schools and child-care facilities. Today the abuse happens in businesses in cosmopolitan cities. Comet Ping Pong, in the Chevy Chase neighbourhood of DC, is known as a welcoming space that regularly showcases progressive DIY artists and musicians—“a tangible emblem,” in the words of University of New Haven sociology professor Jeffrey S. Debies-­Carl, “of inclusivity, tolerance, and other progressive values that are threatening to the conspiracy-­prone alt-Right.”

British historian Norman Cohn, in his book Europe’s Inner Demons, finds elements of pedophile conspiracies throughout history. In the 1st century B.C., members of the Catiline conspiracy, an aristocratic plot to overthrow the Roman Republic, supposedly swore an oath over the entrails of a boy and then ate them. And in the witch hunts of the 15th–17th centuries, tens of thousands of people were tortured and killed over allegations that they’d performed ritual child murder, among other heinous acts.

The conspiracy theories documented by Cohn are fundamentally political. The rituals they describe are the means “by which a group of conspirators affirms its solidarity,” he writes, with the ultimate goal of overthrowing “an existing ruler or regime and to seize power.” The mass witch hunts that followed are political too, based on the “demonological obsessions of the intelligentsia.” The history of American political reaction is full of sex demons. Jim Crow was buttressed by myths about black male virility. Likewise, North Carolina’s infamous bathroom bill was sold in part on the fear that predatory men could say they’re transgender to gain access to women’s bathrooms. Opponents of abortion rights continue to conjure gory fantasies of promiscuous women committing “infanticide,” an incitement that Trump turned into an applause line in an April rally.

In this way, pedophile conspiracies act as a sort of propaganda of the counterrevolution, a fun-house reflection of the real threats to the social order. This is what connects QAnon and Pizzagate to McMartin to the witch hunts of the Middle Ages to the dawn of major religions. The demons may take different forms, but the conspiracy is basically the same: Our house is under attack.

“Decay of morals grows from day to day,” goes one despairing account. A secret cabal is wreaking havoc across the land, the man complains to his friend. Its members “recognize one another by secret signs and marks,” and “everywhere they introduce a kind of religion of lust” that subverts “ordinary fornication.” There is a rumor that they worship the “private parts of their director and high priest.” Maybe the rumor is false, “but such suspicions naturally attach to their secret and nocturnal rites.”

In this dialogue, written by Marcus Minucius Felix in the 2nd century, the Roman pagan Caecilius Natalis speaks of Christians the way Pizzagaters described John Podesta and his fellow liberal elite. Natalis is particularly incensed by the cult’s initiation ritual. The details are as “revolting as they are notorious”: New members are initiated into the cult, he reports, by stabbing and killing an infant who has been coated in dough.

https://www.motherjones.com/politics/2019/07/why-are-right-wing-conspiracies-so-obsessed-with-pedophilia/

De fraude-bankier van Forum

 


De fraude-bankier van Forum

Al bijna een jaar is Olaf Ephraim penningmeester van het Forum voor Democratie. Hij is de financiële man die – na Henk Otten – het morele kompas van de partij van Thierry Baudet moet kalibreren. Maar wie is Ephraim? Follow the Money werpt licht op het duistere verleden van een ex-bankier die zijn vermogen dankt aan CumEx-handel: frauduleuze transacties in aandelen met en zonder dividend.


  • Olaf Ephraim (53) is sinds november 2019 de nieuwe penningmeester van het Forum voor Democratie. Op het partijcongres presenteerde hij zich als dé man die schoon schip gaat maken met de financiën, de boekhouding en de ledenadministratie van het Forum. 
  • Ephraim beticht zijn voorganger Henk Otten van vriendjespolitiek, diefstal en malversaties. Hoe zuiver op de graat is de nieuwe penningmeester zelf?
  • In het verleden was Ephraim de tweede man bij Fortis GSLA, een afdeling van Fortis Bank die via ‘dividendstrippen’ miljoenen wist te onttrekken aan de staatskassen van een reeks landen, waaronder Nederland.
  • Een klokkenluider die de dividendentruc aan de kaak wilde stellen, werd door Ephraim en diens toenmalige chef ontslagen en gedwarsboomd in zijn verdere carrière.
  • De Nederlandse autoriteiten laten het tot nu toe afweten, maar in Duitsland voeren justitiediensten de ene na de andere strafzaak tegen dividendstrippende bankiers, advocaten, fiscalisten en aandelenhandelaren. 

Woensdagochtend, 11 maart. In een volle zaal van de rechtbank in Lelystad dient het kort geding van Thierry Baudet, voorman van het Forum voor Democratie, tegen tv-programma Buitenhof. Hij eist rectificatie van de uitzending van 23 februari waarin de presentatrice zei dat Baudet ‘denkt dat de Europese Unie een vooropgezet plan heeft om het blanke Europese ras te vervangen door Afrikaanse immigranten’. Baudet stelt dat hij dat zo nooit heeft gezegd. De VPRO, verantwoordelijk voor Buitenhof, betoogt dat er sprake was van een parafrase van eerdere uitspraken van de partijvoorzitter. Baudet zal de zaak twee weken later verliezen.

In het zaaltje wordt Baudet links geflankeerd door twee advocaten. Aan zijn rechterzijde vraagt een bebrilde man – lichtblauw geblokt overhemd, donkerblauw jasje – kort het woord. Hij zet er speciaal zijn bril voor af: ‘Ik wil iedereen erop wijzen dat elke verdachtmaking, insinuatie of verwijzing naar bepaalde elementen van racisme of fascisme direct ingrijpt in de veiligheid van de heer Baudet.’ De spreker is Olaf René Ephraim. 

Aan de directe zijde van Baudet zou je eerder de partijvoorzitter of -secretaris verwachten. Of Theo Hiddema, de tweede man van de Tweede Kamerfractie. Hiddema is wel aanwezig, maar zit als toeschouwer op de tweede rij. Ephraim is de penningmeester. Het feit dat hij pal naast Baudet zit en tijdens de zitting het woord neemt, toont zijn belang binnen de partij aan.

Uitstekende relatie

Zijn plek naast Baudet is ‘logisch’, zegt Olaf Ephraim op vragen van Follow the Money. ‘Zowel Baudet als de vereniging FvD waren partij in de zaak en het Forum voor Democratie moest dus ook door een statutair bestuurder vertegenwoordigd worden.’ Maar Ephraim waakt in de rechtszaal niet over de statuten en zelfs niet over de financiën van de partij, maar over de veiligheid van de partijleider. Hoe is zijn relatie met Baudet? ‘Uitstekend en vice versa ook.’ 

Een stapje terug in de tijd, maandag 2 september 2019. In een grote, donkere evenementenhal in Zaandam klinken drie harde slagen. Alsof iemand met een moker op een stalen toegangsdeur slaat. Er galmen nog eens twee en drie slagen. Dan muziek die doet denken aan een achtervolging in een politiefilm. Vier beeldschermen boven een platform tonen beelden van FvD-kopstukken Annabel Nanninga, Paul Cliteur, Derk Jan Eppink en Theo Hiddema. En natuurlijk van Thierry Baudet, veel Baudet. Als de muziek is gaan liggen, springt een spotlicht aan. Van achteruit de zaal loopt Baudet naar het platform. Precies op het moment dat hij met een hupje op het midden belandt, spuit uit de vier hoeken gas omhoog. ‘Dit, dames en heren, is nou CO2,’ roept hij. ‘Kunnen we het nog een keer zien? CO2!’

Het is het begin van de Summer Nights. Het FvD heeft de grote hal van Taets op het monumentale Hembrugterrein in Zaandam afgehuurd. Baudet begint zijn speech op nederige toon. Het is de afgelopen tijd niet goed gegaan. Te veel negatieve publiciteit, te veel tumult. ‘Ik heb een goede vriend verloren,’ zegt hij, doelend op het vertrek van medeoprichter en penningmeester Henk Otten die zomer. Hij sluit zijn introductie af met de aankondiging dat hij na lang zoeken nieuwe bestuursleden heeft gevonden voor het uitvoerende werk. Het zijn voorzitter Lennart van der Linden, secretaris Astrid de Groot en penningmeester Olaf Ephraim. 

Baudet vraag de drie te gaan staan, waarna ze een warm applaus krijgen en een stevige omhelzing van hun leider. ‘Ze zullen na afloop bij de boekenkraam staan waar u kennis met ze kunt maken. Ook zullen ze bij de borrels in het land aanwezig zijn en we zullen hun biografieën en taakomschrijvingen op de website publiceren. Maar dat zal waarschijnlijk morgen zijn, want zo te zien wordt het vandaag een latertje.’ 

‘Financiële rotzooi’

Bijna drie maanden na de Summer Nights neemt Olaf Ephraim op 30 november 2019 het woord tijdens het besloten gedeelte van het partijcongres in de Midden Nederland Hallen in Barneveld. Het is zijn eerste officiële dag als nieuwe penningmeester. Zijn taak: het toelichten van de jaarrekening 2018. ‘Nou, Ik heb nog nooit zo’n administratieve en financiële rotzooi aangetroffen.’ Gelach uit de zaal. Hoewel dit deel van het congres bedoeld is voor een beperkte groep partijleden, neemt iemand Ephraims hele toespraak op en appt die naar website ThePostOnline, die de opname op YouTube zet.

In het negen minuten durende filmpje gaat Ephraim vol in de aanval op zijn voorganger: Henk Otten

In het negen minuten durende filmpje gaat Ephraim vol in de aanval op zijn voorganger: Henk Otten, die vier maanden eerder uit de partij is gezet. ‘Na alle malversaties waarover u uitgebreid in de pers hebt kunnen lezen, was het zwaar nodig om deze penningmeester te vervangen. Ik heb het allemaal op een rijtje gezet.’ 

De nieuwbakken penningmeester, die voor het eerst de leden toespreekt, zegt dat van de boekhouding en de ledenadministratie niets deugt. Ephraim zet grote vraagtekens bij de handelwijze van zijn voorganger: ‘Er waren zeer onzakelijke contracten en beloningen afgesproken tussen de voormalige penningmeester en persoonlijke vrienden, die als werknemers anderhalve ton per jaar incasseerden. Die contracten waren, uitdrukkelijk tegen de eisen van de statuten in, niet gemeld aan medebestuurders.’ In de zaal stijgt een verontwaardigd gemurmel op. Ephraim: Het kasgeld was verdwenen en btw op onder andere de verkoop van tickets was nooit afgedragen, ‘waardoor we een boete van de belastingdienst riskeerden’. De penningmeester zegt dat een faillissement alleen kon worden afgewend ‘doordat Thierry Baudet en enkele anderen privégeld in de partijkas hebben gestort’. Daverend applaus.

Betaling alleen met pin

Aan het slot van zijn rede presenteert Ephraim zich als redder van de partij. Hij heeft 40.000 euro van Otten teruggevorderd én gekregen en er is een dagvaarding verstuurd voor de rest. Luid applaus. Boeken en merchandising kunnen voortaan alleen met pin worden betaald, zodat er geen geld kan verdwijnen en het bestuursreglement is zo aangepast dat er voor alle handelingen twee handtekeningen nodig zijn. ‘Nu hebben we ook een organisatie om de verkiezingen van 2021 te winnen.’ Ephraim laat met een tevreden blik het applaus over zich heen komen. Het publiek weet: hier staat een man die de rotzooi van zijn voorganger opruimt en die orde op zaken stelt.

Het publiek weet: hier staat een man die de rotzooi van zijn voorganger opruimt en orde op zaken stelt

Ephraims harde woorden passen in de strijd tussen Baudet en Otten, die dan al ruim anderhalf jaar duurt en waarin ze elkaar betichten van geknoei met de centen. 

Otten is woedend over de aantijgingen van zijn opvolger. Hij noemt Ephraims rede in Barneveld een ‘lasterlijke en smadelijke tirade’ die doet denken aan een ‘Noord-Koreaanse hetze’. Van de aangifte die Ephraim aankondigde is het volgens Otten nooit gekomen. Wel heeft hij op zijn beurt aangifte gedaan van smaad en laster tegen verschillende FvD-bestuurders.

Dat er geen btw is afgedragen, klopt. FvD was destijds niet btw-plichtig, zegt Otten. ‘De fiscus heeft dat schriftelijk bevestigd.’ Dat een faillissement dreigde, noemt hij onzin: ‘Eind april 2019 stonden er nog aanzienlijke bedragen op de bankrekening. Net zo absurd is volgens Otten Ephraims bewering dat veel geld naar zijn vrienden is gegaan. ‘Door een handvol mensen is meerdere jaren keihard voor het FvD gewerkt. Voor die arbeid zijn urenstaten overlegd. De FvD-organisatie werd gerund door een handvol mensen die veelal op urenbasis of als zzp’er werkzaam waren.’ Bovendien bestond een deel van de door Ephraim genoemde kosten uit voorschotten voor de aankoop van laptops en kantoorbenodigdheden ‘waarvan alle aankoopbonnen altijd direct zijn overlegd’. Otten zegt de ‘hetze’ van Ephraim ‘mee te nemen in de smaadzaak’ tegen een aantal FvD-bestuurders.

DE FINANCIERING VAN ONZE POLITIEKE PARTIJEN

Al sinds 2003 waarschuwt de Europese anti-corruptiewaakhond GRECO dat de financiering van politieke partijen in Nederland risico’s in zich draagt. Met name het veelvuldige gebruik van stichtingen leidt tot schimmigheid over de vraag wie de bronnen van het geld zijn. En dat opent de weg naar het ‘kopen’ van politieke invloed en kan zelfs tot corruptie leiden. In dit dossier leggen we de financiering van alle Nederlandse politieke partijen onder de loep.

LEES VERDER

Ephraims ‘carrière in de financiële wereld’ blijkt veel interessanter dan het schamele cv doet vermoeden

Tijdens de Summer Nights in september belooft Baudet dat de biografieën van de nieuwe bestuursleden op de website komen. Hun namen en portretten verschijnen daar inderdaad, maar hun cv’s zijn summier. De FvD-leden komen te weten dat Ephraim (53) bedrijfseconoom is, getrouwd is, twee kinderen heeft en in Amsterdam woont. Verder staat er alleen dit: ‘Na een carrière in de financiële wereld thans investeerder in startende ondernemingen, soms als commissaris en/of adviseur.’

Uit onderzoek van Follow the Money blijkt dat Ephraims ‘carrière in de financiële wereld’ veel interessanter is dan het schamele cv doet vermoeden. 

Rode Volkswagen Kever

Olaf René Ephraim wordt september 1965 in Rotterdam geboren als zoon van een arts die zich in de oorlog in Amsterdam inzette voor ondergedoken joodse kinderen. Hij groeit op in het Gooi, waar hij de middelbare school en het Baarnsch Lyceum Gymnasium B doorloopt. Een klasgenoot herinnert zich dat Olaf elke dag door zijn moeder in een rode Volkswagen Kever naar school werd gebracht. Een schoolgenoot omschrijft Ephraim als een wat teruggetrokken jongen die ‘bijzonder intelligent’ op hem overkwam ‘maar echt contact had je overigens niet met hem’. De jonge Olaf leefde op bij het schaken. In de jeugd speelde hij altijd in de top. ‘Ik herinner me dat een speler niet was komen opdagen bij een schaaktoernooi. Toen heeft Olaf het wedstrijdformulier zo ingevuld alsof die speler er wel was. Toen ze daar achter kwamen bleek het een kwajongensstreek van Olaf.’

Aan de Universiteit van Amsterdam doet hij een propedeuse rechten en behaalt hij een master in business economics. Direct daarna, in 1987, gaat hij aan de slag bij Pierson, Heldring & Pierson, een elitaire bank gespecialiseerd in financieringen voor het bedrijfsleven. Na een fusie met de al even elitaire Bank Mees & Hope verandert de naam in MeesPierson. In oktober 1996 wordt bekend dat Fortis deze bank overneemt uit de boedel van ABN Amro. 

Ephraims talent valt direct op en hij treedt bij MeesPierson toe tot de talentenkweekvijver van Mees-bankier Dick Kooij. In deze vijver zwemt ook de vier jaar jongere Frank Vogel. In Quote zei Kooij over zijn talenten: ‘Vogel en Ephraim zijn allebei enorm slim. Dat soort mensen zocht ik, die kijken hoe ze op een verantwoorde manier gas kunnen geven. Ze konden goed constructies doorzien, hadden de fiscale kennis om onontgonnen gebieden te ontdekken en bleken in staat binnen de bank, met al zijn formele lijnen, iets op te zetten wat door al die lijnen heen gaat.’

Als hun gouden eieren vragen oproepen, zorgen Vogel en Ephraim ervoor dat vragensteller snel wordt ‘kaltgestellt’

Dat ‘iets’ wordt na de overname door Fortis Bank de afdeling Global Securities Lending & Arbitrage (GSLA). Vogel is begin dertig als hij de leiding krijgt over deze afdeling gevestigd aan het Rokin in Amsterdam. Zijn tweede man: Olaf Ephraim. Samen zorgen ze ervoor dat GSLA een kip met gouden eieren wordt. En als hun gouden eieren vragen oproepen, zorgen Vogel en Ephraim ervoor dat de collega die deze vragen stelt – een klokkenluider – snel en efficiënt wordt ‘kaltgestellt’.

Liever mobieltjes

In 2002 gaat Stefan Stanciu, een Fransman met Roemeense wortels, bij Fortis GSLA aan de slag als Senior Equity Derivatives Trader. In 2004 vangt hij via zijn internationale netwerk zorgelijke geluiden op. Vrienden die in Londen bij grote banken werken, vragen hem naar de enorme posities die zijn relatief kleine afdeling opbouwt met het lenen van aandelen. Stanciu ziet dat Frank Vogel, in een tijdsbestek van enkele dagen, miljoenenwinsten voor de bank weet te boeken. Het valt hem op dat handelaren de vaste telefoonlijnen mijden en liever hun mobieltjes gebruiken.

Telkens gaat het om omvangrijke transacties van honderden miljoenen in bijvoorbeeld aandelen Deutsche Bank, Koninklijke Olie, Unilever en de Zwitserse farmaceut Novartis. En telkens vinden die transacties plaats rond de datum dat op die aandelen dividend wordt uitgekeerd. Deels betreffen die transacties zogenaamde ‘ongedekte verkopen’ (de verkoop van aandelen die je niet bezit). Fortis speelt bij deze transacties onder één hoedje met andere partijen, waarmee de winst wordt gedeeld. Daarna claimen de partijen bij belastingdiensten teruggaaf van dividendbelasting – die nooit is afgedragen óf ten onrechte met de verschuldigde vennootschapsbelasting wordt verrekend. Zo worden aan de staatskas van verschillende landen grote bedragen onttrokken.

De door Stanciu omschreven transacties staan inmiddels bekend als ‘dividendstrippen’, een vorm van aandelenhandel die sinds april 2001 wettelijk is verboden en waarvoor de Nederlandse Vereniging van Banken in een brief van 4 maart 2004 haar leden nog eens uitdrukkelijk waarschuwt

Stanciu kan niet naar zijn bazen stappen: Vogel en Ephraim zijn de gangmakers achter de transacties

Wat moet Stanciu doen? Naar zijn bazen stappen kan niet: Vogel en Ephraim zijn de gangmakers achter de transacties. In februari 2005 zoekt de bankier daarom contact met Christian Schaack, de financiële topman van Fortis Bank in Brussel. Hij vertelt hem over ‘onoorbare transacties’ en Schaack wijst Stanciu op de interne klokkenluidermelding die personeel beschermt. Twintig dagen later krijgt Stanciu te horen dat een compliance officer contact met hem zal opnemen. Maar nog diezelfde dag krijgt Stanciu van Frank Vogel te verstaan dat hij geschorst is. Vogel biedt hem een vergoeding aan van 250.000 euro en verzoekt hem het kantoor te verlaten. De beloofde bescherming is een farce: de klokkenluider staat op straat.

Op 4 maart 2005 krijgt Stanciu een brief van Olaf Ephraim, die hem meedeelt dat het Compliance Department zijn beschuldigingen als ‘onjuist’ beoordeelt. Ephraim onderbouwt die conclusie met een legal opinion van advocatenkantoor Allen & Overy in Amsterdam, het kantoor waar tot maart 2019 FvD-donateur Jan Louis Burggraaf partner is. In de brief staat ook dat Stanciu zich bij Fortis moet melden voor ondertekening van een beëindigingsovereenkomst. Een van de mensen die op 18 maart 2005 namens Fortis zijn handtekening zet, is Olaf Ephraim. Hij legt zijn voormalige ondergeschikte als extraatje een zwijgplicht op.

Frank Vogel en Olaf Ephraim hebben alle reden om Stanciu de mond te snoeren. Niet alleen verdienen ze met hun dividendenhandel tientallen miljoenen voor de bank; zelf worden ze er ook niet slechter van. Inclusief bonussen incasseren ze meer dan de topman, de Belg Jean-Paul Votron. In 2005 strijkt Vogel aan salaris en bonussen 4,5 miljoen euro op, tweede man Ephraim 2,4 miljoen.

Ontslagvergoeding na chantage

Ook nadat Stanciu is ontslagen, ondervindt hij tegenwerking van Vogel en Ephraim. Van oud-collega’s verneemt de Fransman dat zij hem er bij het hoofdkantoor in Brussel van hebben beschuldigd dat hij geld heeft gestolen, en dat de bank alleen maar vanwege chantage een ontslagvergoeding van 250.000 euro heeft toegezegd. 

Eind maart 2005 staat Stanciu naar eigen zeggen op het punt in dienst te treden bij het Londense effectenbedrijf van Lehman Brothers. Vlak voor zijn officiële aanstelling krijgt hij een telefoontje: de nieuwe baan gaat niet door. Zijn voormalige Fortis-bazen hebben Lehman Brothers laten weten dat ze Stanciu willen vervolgen voor het aantasten van hun reputatie: ‘Onder deze omstandigheden kun je beter op zoek gaan naar een andere baan. Sorry man.’

Enkele weken daarna maakt Fortis Bank bekend dat de arbeidsovereenkomsten van Frank Vogel en Olaf Ephraim per 1 september 2005 worden ontbonden. Officieel omdat het tweetal met de Fortis-top van inzicht verschilt over de positie van hun afdeling. Na het vertrek van de twee voormalige toptalenten gaat GSLA onder de nieuwe naam Global Securities Financing Group (GSFG) overigens gewoon door met waar ze goed in is: dividendstrippen. 

Het gedwongen vertrek van Vogel en Ephraim leidt tot een juridische knokpartij, die breed wordt uitgemeten in Het Financieele Dagblad en De Telegraaf. Daarmee komen voor het eerst berichten op straat te liggen over de bedrijfsgeheimen van de extreem goed renderende Fortis-afdeling: de CumEx-handel. Vogel bindt de strijd aan en start een rechtszaak tegen zijn voormalige werkgever. Hij stelt reputatieschade te lijden door toedoen van de bank en claimt een vergoeding van 7 miljoen euro. Hij wint, maar moet genoegen nemen met 9 ton. 

Deze zaak voert Vogel alleen. Maar Ephraim sluit zich aan wanneer Vogel eind 2005 een civiele zaak tegen Stanciu begint. Door bij Fortis intern de ‘klok te luiden’, heeft de Fransman de reputatie van zijn twee bazen beschadigd, zo staat in hun dagvaarding. Die beschadiging is des te erger omdat Stanciu ook bij Lehman Brothers over ‘onoorbare transacties’ van het duo zou hebben gesproken. ‘Daarmee is de reputatie van eisers niet alleen binnen Fortis, maar ook daarbuiten geschaad.’ Vogel en Ephraim eisen 10 miljoen schadevergoeding van Stanciu. Uit de dagvaarding blijkt dat beiden alvast beslag lieten leggen op de 250.000 euro die Stanciu nog van Fortis moet krijgen.

De rechtbank Amsterdam maakt gehakt van de stellingen van het dividendenduo Vogel en Ephraim

De rechtbank Amsterdam maakt op 3 januari 2007 gehakt van de stellingen van het dividendenduo Vogel en Ephraim. Stanciu stond volledig in zijn recht toen hij de klok luidde, en: ‘gesteld noch gebleken is dat de inhoud van de melding op zich onjuist is. Stanciu heeft transacties omschreven die daadwerkelijk plaatsvinden bij Fortis.’ Het ontslag van Vogel en Ephraim valt Stanciu niet aan te rekenen. ‘Dat is een beslissing van Fortis geweest,’ aldus de rechtbank.

Naar het oordeel van de rechtbank zijn Vogel en Ephraim ook in de gesprekken bij Lehman Brothers niet aangetast in hun eer of goede naam. De Londense bankiers waren al zeven jaar voor de klokkenluidersmelding bekend met het soort transacties dat Fortis uitvoerde. Bovendien was Lehman ‘op de hoogte van de omstandigheid dat eisers als “geestelijke vaders” van de ter discussie gestelde transacties waren te beschouwen.’ 

Vogel en Ephraim verliezen de zaak en moeten ook het beslag opheffen op de 250.000 euro die Stanciu van Fortis tegoed heeft.

Het moddergevecht tussen Fortis, Vogel en Ephraim, en Stanciu wordt intussen met argusogen gevolgd door rechercheurs van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD). In het diepste geheim doen zij een vooronderzoek naar Fortis GSLA, dat op grote schaal bezig zou zijn met het tillen van de belastingdiensten van een reeks landen. 

In december 2005 geeft een FIOD-rechercheur een PowerPointpresentatie over de bevindingen, zo onthulde Follow the Money vorig jaar maart. In de zaal zitten ook enkele collega’s van de Belastingdienst. Die zijn zo geïnteresseerd dat ze de rechercheur vragen de presentatie op het ministerie van Financiën te herhalen. Dat gebeurt in mei 2006. En inmiddels beschikt de FIOD over nieuwe informatie: op verzoek van de dienst vertelde klokkenluider Stefan Stanciu uitgebreid hoe het dividendstrippen bij Fortis in zijn werk ging. 

De FIOD weet dan al dat dit het meest winstgevende verdienmodel van Fortis is: in verschillende landen dividendbelasting terugvragen. Hiervoor leent de afdeling van Vogel en Stanciu op grote schaal aandelen – op zich een normaal financieel instrument, een bank dekt er shortposities mee af. In dat geval is er sprake van een ‘reëel economisch doel’, zo stelt de FIOD. Maar Fortis leent de door haar in depot gehouden aandelen uit aan andere partijen ‘om deze extra te laten renderen’. Zo kunnen partijen die geen dividendbelasting mogen terugvragen, dat via een omweg alsnog doen.

De rechercheur die de presentatie houdt vertelt zijn collega’s van de Belastingdienst dat de FIOD vormen van dividendstrippen tegenkomt in zes landen. De namen zijn, op die van Nederland na, weggelakt. Maar uit de slides is op te maken dat in elk geval de Verenigde Staten, Duitsland en Zwitserland de dupe zijn. Meer informatie zal uit een ‘full-scale strafrechtelijk onderzoek’ moeten komen, zegt de FIOD-ambtenaar. Op zijn laatste slide staat dat de FIOD vermoedt dat wereldwijd – zo omvangrijk is deze fraude blijkbaar – het ‘nadeel’ van dividendstrippen ‘enkele miljarden euro’ bedraagt.

Hoewel Fortis ook de Nederlandse schatkist benadeelt, komt het nooit tot een ‘full-scale strafrechtelijk onderzoek’

Hoewel Fortis volgens de FIOD ook de Nederlandse schatkist benadeelt, zal het om onbekende redenen nooit tot een ‘full-scale strafrechtelijk onderzoek’ komen. Het speurwerk van de opsporingsdienst verdwijnt in een bureaula. Vogel noch Ephraim hoeft zich ongerust te maken. 

Vogel beweert overigens al jaren dat hij niets fout heeft gedaan en dat de transacties die bij Fortis GSLA legaal waren en zijn. Ephraim zegt in een reactie dat voor zijn vertrek bij Fortis GSLA interne en externe instanties onderzoek deden naar de dividendentransacties, en dat daaruit nooit is gebleken dat ze niet legitiem waren.

DIT IS HOE CUMEX WERKT

Bankiers, belastingadviseurs, effectenhandelaren, investeerders en financiële deskundigen hebben zich jaren ten koste van de staat verrijkt met CumEx-transacties: transacties rond de dividenddatum van aandelen cum (met) dividend, of ex (zonder) dividend. 

De kern van het CumEx-bedrog is eenvoudig: er wordt één keer dividendbelasting betaald, maar twee keer (of vaker) teruggevorderd. Betrokkenen vinden dat ze bij iedere stap legaal hebben gehandeld, maar een kind begrijpt dat dit niet in de haak is.

Een vereenvoudigd voorbeeld van de werking van CumEx-transacties:
Drie investeerders bundelen hun krachten: A, B en C. Investeerder A heeft bijvoorbeeld aandelen Volkswagen, genoteerd aan de Duitse effectenbeurs DAX. De aandelen zijn 20 miljoen euro waard.

Investeerder B koopt ook aandelen van Volkswagen, ook voor 20 miljoen euro. Maar hij koopt die vlak voor Volkswagen aan zijn aandeelhouders dividend uitkeert. Ze zijn dan cum-dividend, ‘zwanger’ van de winstuitkering en dus meer waard. Het bijzondere: investeerder B koopt de aandelen van investeerder C, maar die bezit ze op dat moment nog helemaal niet. Dat maakt niet uit: investeerder C hoeft de aandelen namelijk pas later te leveren. Dat heet ‘short’ gaan.

Nu keert Volkswagen het dividend uit: 1 miljoen euro. Het bedrijf betaalt investeerder A echter maar 750.000 euro. De resterende 250.000 euro, oftewel 25 procent van het dividend, int de staat als dividendbelasting. Investeerder A krijgt voor deze 250.000 euro een certificaat, waarmee hij onder bepaalde voorwaarden die belasting terug kan krijgen.

Investeerder A verkoopt zijn aandelen Volkswagen nu aan investeerder C. Die heeft ze nodig, omdat hij nog altijd moet leveren aan investeerder B. Alleen, C betaalt geen 20 miljoen euro, maar slechts 19 miljoen. Dat komt omdat de aandelen minder waard zijn – het dividend is al uitgekeerd en geïncasseerd door A. Zulke aandelen heten daarom ex dividend.

Nu levert investeerder C de aandelen aan investeerder B. Maar omdat B de aandelen vóór de dividenduitkering heeft gekocht, en de aandelen nu 1 miljoen euro minder waard zijn, betaalt C 750.000 euro aan B. B krijgt een belastingcertificaat voor de ontbrekende 250.000 euro.

Tot slot verkoopt investeerder B de aandelen terug aan investeerder A. Alles is weer zoals het was. Zo lijkt het. Maar hoewel de Duitse staat maar één keer de 250.000 euro aan belastingen heeft geïnd, zijn er na de wisseltruc twee belastingcertificaten, elk van 250.000 euro. Investeerder A en investeerder B krijgen in totaal dus 500.000 euro terug van de staat, die nu een kwart miljoen euro armer is. De drie investeerders delen de buit.

INKLAPPEN

Na zijn vertrek bij Fortis begint Vogel op Schiphol zijn eigen bedrijf: Global Securities Finance Solutions (GSFS), dat later partner wordt van het beursgenoteerde hoekmansbedrijf Van der Moolen. Ook GSFS houdt zich bezig met dividendstrippen. Vogel knoopt eveneens banden aan met de Duitse HypoVereinsbank, die in Duitse strafrechtelijke onderzoeken naar CumEx-handel veelvuldig voorkomt.

De Gulle Lach

Olaf Ephraim bewandelt na zijn gedwongen vertrek bij Fortis een ander pad. Al in 2002 richtte hij een stichting op, De Gulle Lach, die ‘getalenteerde podiumkunstenaars’ op weg wil helpen. Van deze stichting is hij nog steeds voorzitter. In mei 2006 richt Ephraim Hieperzaken bv op. Doel: muziek uitgeven, artiesten managen en de productie van films, theatershows en musicals. Een succes lijkt het niet te zijn: vier jaar later wordt het doel gewijzigd in ‘Interimmanagement en het geven van adviezen op organisatorisch, bedrijfseconomisch, financieel en ander gebied’. 

Ephraims ondernemingen zijn vernoemd naar aan lagerwal geraakte zakenlieden in De avonturen van Tom Poes

Naast Hieperzaken begint Ephraim ook Superzaken, voor investeringen in onder meer het Zwitserse Tourisoft (later Hotel Spider genaamd), een bemiddelingswebsite voor hotels. De ondernemingen zijn vernoemd naar de aan lagerwal geraakte zakenlieden Hiep Hieper en Bul Super in Marten Toonders stripreeks De avonturen van Tom Poes. Het duo debuteert in het verhaal De Superfilm-onderneming uit 1944. Door allerlei omstandigheden worden Hieper en Super steeds door ellende en armoede getroffen. Hierdoor moeten ze door oplichting en misdaad hun brood verdienen.

Hoewel Forum voor Democratie Ephraim afficheert als ‘investeerder in startende ondernemingen’, zijn er weinig startups waar zijn naam opduikt. Uitzondering is het Eindhovense medisch-technisch bedrijf Bambi Medical dat een nieuwe wijze van monitoring van pasgeboren baby's, zonder bedrading en elektroden, op de markt brengt. Ephraim is bestuurder van de stichting die de belangen behartigt van de ‘core investor group’ en sinds 1 augustus is hij ook voorzitter van de raad van commissarissen van Bambi Medical.

Flink aan het pushen

In 2017 wordt Olaf Ephraim lid van het Forum voor Democratie. De enige die hij daar dan kent, is zijn vriend Paul Frentrop, sinds december 2016 lid van de Raad van Advies van het Forum. 

Frentrops naam duikt vaak op waar Ephraim verschijnt. Van januari 1992 tot en met januari 1997 is de oud-journalist secretaris van de vennootschap Pierson, Heldring & Pierson, waar Ephraim sinds 1987 werkt. De wegen van de twee kruisen elkaar weer kort bij Deminor, een Belgische onderneming die opkomt voor de belangen van minderheidsaandeelhouders. 

Een bron van Follow the Money vertelt dat Frentrop Ephraim flink aan het pushen was in het Forum. Dat blijkt ook uit een e-mailwisseling van najaar 2017: ‘Dit is volgens mij een hele goede kandidaat. Let op dat die niet tussen de kieren valt. Groet Paul.’ 

Omdat Frentrop blijft aandringen, wordt Ephraim uitgenodigd voor een speeddate op 21 februari 2018. Het evenement vindt plaats in een achterafzaaltje van het Haarlemse Café Studio. Aan tafeltjes beoordelen FvD-bestuurders, onder wie Baudet, nieuwe leden uit de provincies Noord-Holland en Flevoland op hun geschiktheid voor een eventuele functie, bijvoorbeeld als Statenlid. Na afloop neemt een klein comité, alweer met Baudet, de kandidaten door. Van de vijftig gaan er ongeveer vijftien door naar de volgende ronde. Op 2 maart 2018 krijgt Ephraim per mail te horen dat de keuze ‘helaas’ niet op hem is gevallen. Dit mailverkeer is ingezien door FTM.

De AFM omschrijft dividendstrippen als ‘opgezette belastingfraude door het dubbel terugvragen van dividendbelasting’

Ephraim erkent tegenover Follow the Money dat Paul Frentrop een ‘oud-collega en vriend’ is. De oud-journalist Frentrop is niet bereid vragen te beantwoorden voor dit portret van Ephraim: ‘Een portret is iets voor schilders, niet voor journalisten.’ En als we wat gegevens willen controleren? ‘Dan werk ik alsnog mee aan een portret en dat wil ik niet. Goedendag.’

Frentrop was getuige op Ephraims huwelijk met Mieke Wennekes. Hoe en waar Olaf haar heeft leren kennen, is FTM onbekend. Ze werkte van april 2000 tot juni 2002 als risk officer information banking bij FortisHaar latere echtgenoot is al jaren volop bezig met dividendstrippen als ze vertrekt naar de toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) waar ze supervision officer Clearing and Settlement wordt. Dat is een functie voor het toezicht op handels- en afwikkelplatformen, legt de AFM uit. Als dividendstrippen samengaat met manipulatie van de markt, is toezicht een taak van deze functionaris. De AFM omschrijft dividendstrippen overigens als ‘opgezette belastingfraude door het dubbel terugvragen van dividendbelasting’.

Sinds april 2008 werkt Wennekes bij De Nederlandsche Bank, de toezichthouder op de banken – sinds november 2017 in de functie van supervisor specialist. Saillant detail: in 2012 krijgt De Nederlandsche Bank het zwaar aan de stok met Ephraims oude baas Frank Vogel. DNB stelt dat Vogel het pensioenfonds van zijn nieuwe bedrijf GSFS tegen de regels in gebruikt voor zijn oude hobby: het op grote schaal terugvragen van dividendbelasting bij Europese belastingdiensten.

Begin 2018 vindt Thierry Baudet Ephraim niet geschikt voor welke functie dan ook, maar in september 2019 is de partijleider van gedachten veranderd en schuift hij de oud-bankier naar voren als de man die de boekhouding en de financiën van de partij moet fatsoeneren.

Begin 2018 vindt Thierry Baudet Ephraim niet geschikt voor welke functie dan ook

Baudet en Ephraim delen in elk geval een passie voor het schaakspel. Op de website van de Amsterdamse schaakvereniging Caissa noemt Ephraim het Forum ‘een echte schaakpartij’. Sinds zijn komst is er een FvD-schaakteam, dat in september 2019 deelneemt aan het NK Bedrijvenschaak in het Topsportcentrum in Ephraims geboorteplaats Rotterdam. Van het team maken niet alleen hij en Baudet deel uit, maar ook schaakgrootmeester Loek van Wely, vanaf 11 juni 2019 Eerste Kamerlid voor het Forum voor Democratie.

Marmeren schaakbord

Ephraim geniet van de aandacht die zijn team bij het kampioenschap trekt: ‘Je zag onze tegenstanders twijfelen: is het nou leuker om op bord 1 tegen Loek van Wely te spelen of toch op bord 4 tegen Thierry Baudet? [...] Thierry is overigens een fanatiek schaker, vroeger clubspeler en ik ga hem, als hij meer tijd heeft, een keer meeslepen naar Caissa, de mooiste club van Amsterdam.’ 

Hoewel Van Wely een van de sterkste spelers van het toernooi blijkt, haalt het FvD-team het podium niet. Baudet, die de helft van zijn partijen weet te winnen, ontvangt na afloop ‘voor zijn aanwezigheid’ een marmeren schaakbord.

De praktijken van het duo Vogel/Ephraim bij Fortis GSLA lijken onder het stof van de tijd te zijn verdwenen wanneer in Duitsland het CumEx-schandaal losbarst. In 2011 blijkt dat de Duitse fiscus voor miljarden het schip is ingegaan door onterecht geclaimde dividendbelasting. In 2012 wordt de CumEx-handel in Duitsland expliciet verboden en begint het Duitse Openbare Ministerie verschillende onderzoeken. Een groot deel van de strafrechtelijke dossiers komt in handen van het Duitse onderzoeksplatform Correctiv, dat deze CumEx Files deelt met negentien media, waaronder Follow the Money.

In maart 2020 doet een rechtbank in Bonn uitspraak in de allereerste strafzaak die het Openbaar Ministerie in deze affaire is begonnen. Twee Londense bankiers krijgen voorwaardelijke gevangenisstraffen. Een van hen moet 14 miljoen euro aan de Duitse overheid terugbetalen. De twee komen er met een voorwaardelijke celstraf vanaf, omdat ze nauw met justitie samenwerkten.

Het Duitse OM beschouwt CumEx-fraude als georganiseerde witteboordencriminaliteit en doet in verschillende deelstaten onderzoeken. Op dinsdagochtend 27 februari vallen Duitse opsporingsambtenaren voor de derde keer een kantoor binnen van ABN Amro in Frankfurt. Het doel is meer bewijsmateriaal te verzamelen over de rol van bank in de CumEx-affaire. De Süddeutsche Zeitung, die het nieuws als eerste brengt, heeft het over ‘een beschuldigde Nederlander, die zich tegenwoordig presenteert als een slimme vastgoedinvesteerder’. Hij ‘zou tot de grootste meesterbreinen van de CumEx-bedrijven behoren.’ De krant laat Follow the Money desgevraagd weten dat de bedoelde Nederlander Frank Vogel is, Ephraims baas bij Fortis. Vogel heeft behalve het Duitse OM ook de belastingdiensten van meerdere landen achter zich aan.

In het Duitse strafdossier is Vogel verdachte. Niet zeker is of Olaf Ephraim in beeld is bij een van de officieren van justitie die zich bezighouden met de grootste belastingfraude in de geschiedenis van Duitsland.

Riante stamrechtvoorziening

Echt druk lijkt Ephraim het niet te hebben. In 2014 is hij bestuurder bij speeltuin ’t Bannetje in Amsterdam, ‘voor kleine kinderen tot acht jaar’, en in 2011 maakt hij deel uit van het liefdadigheidscomité van de Obrechtkerk, pal naast ’t Bannetje. In 2012 wordt hij toezichthouder bij een hypotheek- en kredietbemiddelaar, die in 2015 ophoudt te bestaan. In juni 2016 wordt hij penningmeester bij de Amsterdamse stichting De Muziektheaterschool, een functie die hij twee jaar bekleedt. Hij heeft samen met echtgenote Wennekes wat bestuurlijke taken bij de hockeyvereniging van hun dochters, en koopt in 2016 voor ruim 2,4 miljoen euro een huis in Amsterdam-Zuid. Werken voor het geld hoeft hij niet. In Hieperzaken en Superzaken zit een riante stamrechtvoorziening, die eind 2019 is uitgegroeid tot ruim vier miljoen euro.

Op zijn LinkedIn-pagina en op de website van Bambi Medical staat dat Olaf Ephraim lesgeeft aan de rechtenfaculteit van de Universiteit van Amsterdam en de daaraan gelieerde Academie voor Bank en Verzekeringen. De universiteit laat desgevraagd weten dat Ephraim ‘niet aan de UvA is verbonden en dat er ook nooit sprake is geweest van een dienstverband’.

Wel verzorgde hij tot 2019 ‘incidenteel’ gastcolleges voor de Academie voor Banken en Verzekeringen. Maar ook dat is voorbij. Een woordvoerder van de UvA: ‘De Academie vraagt gastdocenten die werkzaam zijn in de bank- en verzekeringswereld en dus dichtbij de activiteiten van de deelnemers staan en bij nieuwe wetenschappelijke inzichten. Dit was bij de heer Ephraim met betrekking tot dit onderwerp steeds minder het geval.’

WEDERHOOR OLAF EPHRAIM/FORUM VOOR DEMOCRATIE

1. Kan de heer Ephraim aangeven bij welk bankonderdeel/welke bank hij zijn carrière is begonnen? (Vraag al eerder gesteld maar nog geen antwoord op gekregen!)

Geen commentaar

2. Hoe kijkt de heer Ephraim terug op zijn tijd als tweede man bij Fortis GSLA, de afdeling die zich op grote schaal bezighield met dividendstripping en het onrechtmatig terugvragen van of reeds afgedragen dividendbelasting of het onterecht verrekenen van vennootschapsbelasting met terug te vragen dividendbelasting?

In uw vraag neemt u ten onrechte het standpunt in dat Fortis GSLA zich bezighield met het onrechtmatig terugvragen van of reeds afgedragen dividendbelasting of het onterecht verrekenen van vennootschapsbelasting met de terugvragen van dividendbelasting. 

De heer Ephraim heeft tot 1 april 2005 voor Fortis GSLA gewerkt. Voor die datum zijn er diverse onderzoeken geweest door externe en interne instanties naar de legitimiteit van de transacties van Fortis GSLA. Uit die onderzoeken is nimmer naar voren gekomen dat er sprake was van niet legitieme transacties. Elk type transactie dat door Fortis GSLA werd gedaan, werd goedgekeurd door de raad van bestuur van Fortis. Voorts werden typen transacties van Fortis GSLA gecontroleerd door de afdeling compliance, de fiscale afdeling, de interne en externe accountant en door de risicocommissie van Fortis, waarin vertegenwoordigers zaten van de raad van bestuur van zowel Fortis Nederland als België. Ook andere grote banken hebben transacties verricht zoals die destijds door Fortis GSLA werden gedaan. Toen de heer Ephraim bij Fortis GSLA vertrok, is namens Fortis aan hem verklaard dat er compliance onderzoeken zijn geweest naar de heer Ephraim en dat die onderzoeken hebben opgeleverd dat er geen enkele reden is om aan de integriteit van de heer Ephraim te twijfelen. Eveneens heeft Fortis op 16 september 2005 aan het Dutch Securities Institute schriftelijk verklaard dat er een geen enkele twijfel is over de integriteit van de heer Ephraim. Ook in de ontslagprocedure die tussen de heer Ephraim en Fortis is gevoerd, heeft de kantonrechter geoordeeld dat het ontslag aan Fortis verwijtbaar was en is aan de heer Ephraim een vergoeding toegekend op basis van correctiefactor c=1,5 krachtens de toenmalige kantonrechtersformule. Samenvattend is de reputatie van de heer Ephraim op generlei wijze aangetast door zijn werk voor Fortis GSLA. Uw suggestie dat de heer Ephraim betrokken zou zijn geweest bij onrechtmatige transacties is dan ook niet onderbouwd, onjuist, lasterlijk en beschadigend voor zijn reputatie. Mocht u ervoor kiezen om dergelijke ongegronde beschuldigingen openbaar te maken, dan behoudt de heer Ephraim zich het recht voor om u ter zake persoonlijk aansprakelijk te stellen. 

3. Is de heer Ephraim op de hoogte van het vooronderzoek dat de FIOD eind 2005/begin 2006 deed naar dividendstrippen door Fortis GSLA?

De heer Ephraim werkte tot 1 april 2005 bij Fortis GSLA. Hij is niet bekend met onderzoeken die daarna bij Fortis GSLA zijn gedaan. Voor het overige verwijs ik u naar het antwoord bij vraag 2.

4. Weet de heer Ephraim waarom destijds er nooit een volledig strafrechtelijk onderzoek naar de praktijken bij Fortis GSLA is opgestart, terwijl dit wel de wens van de FIOD was?

In uw vraag ligt wederom de suggestie besloten dat Fortis GSLA strafrechtelijk zou hebben gehandeld. Voor de datum dat Ephraim Fortis GSLA verliet, is zoals hierboven reeds aangehaald, nimmer sprake geweest van strafrechtelijke vervolging en dus ook niet van enig strafbaar handelen.

5. Kan de heer Ephraim aangeven in welke plaats(en) hij de eerste twintig jaar van zijn leven heeft doorgebracht?

Geen commentaar.

6. Klopt het dat de heer Ephraim zich tijdens zijn schooljaren op het Baarnsch Lyceum door zijn moeder in een rode VW Kever naar school liet brengen?

Geen commentaar.

7. Klopt het dat de heer Ephraim zijn vriend Paul Frentrop bij MeesPierson (voorganger Pierson Heldring Pierson) heeft leren kennen?

Geen commentaar.

8. Klopt het dat de heer Ephraim en de heer Frentrop elkaar bij Deminor weer zijn tegengekomen?

Geen commentaar.

9. Klopt het dat de heer Frentrop in de zomer van 2017 bezig was om zijn vriend Ephraim bij FvD aan een functie te helpen?

Geen commentaar.

10. Klopt het dat de heer Ephraim op 21 februari 2018 heeft meegedaan aan een FvD-speeddate in het Haarlemse Café Studio?

Geen commentaar. 

11. Klopt het dat de heer Ephraim maart 2018 te horen kreeg dat de keuze voor een FvD-functie “helaas” niet op hem is gevallen?

Geen commentaar.

12. Kan de heer Ephraim/kan het FvD aangeven waarom en hoe de heer Ephraim na de afwijzing in maart 2018 ruim een jaar later penningmeester van het FvD heeft kunnen worden? M.a.w.: hoe is het FvD van de geschiktheid van de heer Ephraim overtuigd geraakt? Wat is er tussen maart 2018 en Ephraims aantreden als bestuurder gebeurd?

Geen commentaar.

13. Kan de heer Ephraim aangeven waar hij zijn echtgenote Mieke Wennekes heeft leren kennen? Was dat al tijdens zijn werkzaamheden voor Fortis GSLA toen mevrouw Wennekes ook voor Fortis werkte?

Geen commentaar.

14. Kan hij aangeven in welk jaar de heer Ephraim met mevrouw Wennekes getrouwd is?

Geen commentaar.

15. Klopt het dat de heer Ephraim na zijn vertrek bij Fortis GSLA in 2005 zich niet meer heeft beziggehouden met dividendarbitrage en/of soortgelijke activiteiten (of die nu dividendstrippen, CumCum of CumEx heten)?

Dat klopt.

16. Zo ja, heeft dit te maken met de werkzaamheden van zijn echtgenote als compliance officer voor ABN Amro en haar werkzaamheden bij de AFM en de DNB?

Geen commentaar.

17. Heeft de echtgenote van de heer Ephraim ooit geweten van de activiteiten die Fortis GSLA uitvoerde en die in strijd waren met de anti-dividendstripping wet die april 2001 van kracht werd en die in strijd waren met de compliance regels voor banken?

Geen commentaar.

18. Is de heer Ephraim nog steeds bevriend met zijn voormalige baas Frank Vogel?

Geen commentaar.

19. Heeft de heer Ephraim weet van de fiscale en strafrechtelijke zaken waarin de heer Vogel verwikkeld is?

Geen commentaar.

20. Klopt het dat de Ephraim samen met zijn toenmalige baas Frank Vogel in 2005 Lehman Brothers heeft verteld dat zij een zaak zouden beginnen tegen Stefan Stanciu en dat zij een schadevergoeding zouden claimen?

Geen commentaar.

21. Weet de heer Ephraim dat als gevolg van die actie Stanciu geen baan bij Lehman Brothers heeft gekregen? Zo ja, wat vindt hij nu van die actie?

Geen commentaar.

22. Heeft de heer Ephraim het geld dat hij bij zijn vertrek bij Fortis heeft meegekregen in stamrechtvoorzieningen, ondergebracht in Hieperzaken en Superzaken?

Geen commentaar.

23. In de publiciteit presenteert de heer Ephraim zich als ‘formal investor’ en ‘investeerder in startende ondernemingen’. Kan hij voorbeelden geven van investeringen anders dan Bambi Medical en Tourisoft (later: Hotel Spider)? Graag een overzicht van het aantal investeringen in start-ups!

Geen commentaar.

24. Op zijn LinkedIn-pagina en op de website van Bambi Medical stelt de heer Ephraim dat hij les geeft/verbonden is aan de UvA cq Academie voor Bank en Verzekeringen. Maar de UvA stelt dat hij nooit aan de UvA/Academie is verbonden geweest, nooit in loondienst is geweest en alleen ’tot 2019’ ‘incidenteel’ een gastcollege heeft gegeven. Klopt het wat de UvA meldt? Zo nee, hoe zit het dan?

Geen commentaar.

25. Kan de heer Ephraim aangeven wat zijn competenties/ervaringen zijn op het gebied van boekhouden en (leden)administratie?

Geen commentaar.


REACTIE VAN HENK OTTEN

‘Ik was met stomheid geslagen dat een man als Ephraim tot mijn opvolger werd aangesteld. Deze man was in eerdere procedures niet eens door de eerste ronde van de selectie voor Provinciale Staten gekomen. Ook Baudet zag hem niet zitten. Daarnaast was mij gebleken dat hij in het verleden betrokken was geweest bij allerlei dubieuze transacties met honderden miljoenen aan dividendstripping bij Fortis MeesPierson. Hij is kennelijk door zijn maatje Paul Frentrop het bestuur binnengeloodst na de geslaagde coup op mij in april 2019. Zijn hetze tegen mij tijdens het partijcongres in november 2019 raakte kant noch wal en deze aantijgingen worden ook meegenomen in de smaadzaak die ik voer tegen Baudet, Rooken, Frentrop en anderen.  De auditcommissie van FVD kwam ook tot het oordeel dat het financieel beleid adequaat gevoerd werd. Er is nooit sprake geweest van een goede overdracht van de administratie van FVD aan de nieuwe penningmeester, alles is uit mijn handen getrokken in april 2019 en de jaarrekening 2018 is vervolgens eind juni 2019 vastgesteld door bestuurders Baudet en Rooken. Ik was toen al een aantal maanden uit het partijbestuur. Ook de opgave van de donaties over het jaar 2018 van FVD en aan FVD gelieerde organisaties bij het Ministerie van BZK is niet door mij gedaan maar door Baudet en Rooken en naar ik begreep Frentrop. Ik draag en accepteer dan ook geen enkele verantwoordelijkheid voor hoe deze opgave over de donaties is gedaan aan BZK. Ik kan me voorstellen dat ik dat op een andere  wijze zou hebben gedaan dan nu is gebeurd door FVD.

Ten aanzien van het "teruggevorderde geld" waar Ephraim het over heeft, het volgende: ik heb nog tienduizenden euro's tegoed van FVD voor diverse gemaakte kosten en wacht inmiddels al geruime tijd op betaling daarvan door FVD. Ik krijg dus nog geld van FVD in plaats van andersom.’
N

Siem Eikelenboom
Was eerder onderzoeksjournalist bij Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad, waar hij meewerkte aan de Panama Papers.
Gevolgd door 1608 leden
Eric Smit
Eric Smit
Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.
Gevolgd door 6660 leden