De omstreden partij-ideoloog van de VVD – vóór doodstraf en samenwerken met PVV – vertrekt na 25 jaar. Al langer onvrede over zijn rol
Partijdebat Onder de uitgesproken conservatieve directeur Van Schie wist de TeldersStichting, het wetenschap-pelijk bureau van de VVD, volgens betrokkenen te weinig intern debat aan te wakkeren.
:format(webp)/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/07/09115124/090726DEN_2035070390_VanSchieHOMEPAGE.jpg)
Patrick van Schie, die afscheid neemt als wetenschappelijk directeur van de TeldersStichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD.
FOTO FREEK VAN DEN BERGH/ANPDe TeldersStichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD, neemt na 25 jaar afscheid van wetenschappelijk directeur Patrick van Schie. Dat maakte het bestuur van de stichting maandagmiddag in een persbericht bekend.
De 62-jarige Van Schie, een uitgesproken conservatieve stem binnen de VVD, was sinds 2001 algemeen directeur van de TeldersStichting. Begin vorig jaar werd hij benoemd tot wetenschappelijk directeur, een stap terug waarmee hij formeel al de leiding over de stichting kwijtraakte. Wel bleef hij nog onderdeel van de directie. Als algemeen directeur werd hij vervangen door de ondernemer en jurist Marc Ernst.
Binnen het tienkoppige curatorium – het bestuur van de stichting – bestond al langer onvrede over de rol van Van Schie, bevestigen zes betrokkenen in gesprek met NRC. Onder zijn leiding stond de stichting op te grote afstand van de VVD, en lukte het de laatste jaren volgens het curatorium te weinig om inhoudelijk debat aan te wakkeren. Van Schie reageerde niet op verzoeken van NRC om een reactie.
Onder leiding van de nieuwe algemeen directeur Ernst zette de stichting vorig jaar meteen een nieuwe koers in, waarbij het wetenschappelijk bureau een stuk dichter bij de partij kwam te staan. Zo droeg de TeldersStichting volgens Ernst „intensief” bij aan de totstandkoming van het Liberaal Manifest, het nieuwe koersdocument voor de VVD dat in juni werd gepresenteerd, en schreef de stichting mee aan het verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar.
Op netwerksite LinkedIn noemde Ernst 2025 „een jaar van transitie” en „hernieuwde scherpte”. Als onderdeel van de koerswijziging organiseert de stichting nu vaker symposia over actuele onderwerpen als erfbelasting of AI. Ook riep de stichting vorig jaar ‘De Benjamin’ in het leven, een jongerenplatform over liberalisme.
Patrick van Schie wilde juist dat het wetenschappelijk bureau, als onafhankelijk instituut, op grotere afstand van de partij bleef. Zo was het in het verleden amper betrokken bij verkiezingsprogramma’s. En evenmin bij discussies over grote thema’s die de partij bezighielden: tijdens interne onrust over het asielbeleid in 2023 en de samenwerking met de PVV in 2024 liet de stichting nauwelijks van zich horen.
Van Schie wilde ook niet dat de TeldersStichting het wetenschappelijk bureau van de VVD werd genoemd. De stichting was een „politiek-wetenschappelijke instelling voor een liberale benadering van maatschappelijke vraagstukken”, zo stond begin 2025 nog op de website, slechts „ten behoeve van de VVD”. Op de huidige site wordt de stichting inmiddels omschreven als „wetenschappelijk bureau van de VVD”.
Te weinig impact
Volgens ingewijden werd al jaren gepraat over het vervangen van Van Schie; andere VVD’ers laten aan NRC weten gepolst te zijn of zij interesse hadden om zijn rol over te nemen. Voorafgaand aan zijn vervanging als algemeen directeur riep het curatorium een projectgroep van VVD’ers in het leven, om uit te zoeken hoe de stichting meer impact kon krijgen. Een van de problemen was volgens ingewijden dat de stichting onder zijn leiding met haar publicaties minder impact had dan de wetenschappelijke bureaus van andere partijen.
Er woedt een richtingenstrijd tussen een liberale vleugel en een rechts-conservatieve vleugel, maar die wordt nauwelijks openlijk uitgepraat
Politieke partijen zien hun wetenschappelijke bureaus doorgaans als intellectuele buitenwacht: terwijl politici bezig zijn met besturen, macht en verkiezingen, moet het wetenschappelijk bureau nieuwe ideeën aankaarten en oude taboes doorbreken.
Onder VVD-leden bestaat behoefte aan een steviger intern debat, ook de partijtop zegt daar behoefte aan te hebben. Zo woedt er een richtingenstrijd tussen een liberale vleugel en een rechts-conservatieve vleugel, maar wordt die nauwelijks openlijk uitgepraat. De twee vleugels zijn het niet eens over thema’s als de hypotheekrenteaftrek, de houding tegenover Israël en het principieel uitsluiten van de PVV. Binnen de VVD zijn dat wezenlijke discussies.
Over het gebrek aan vrije debatcultuur bestaat binnen de VVD al jaren frustratie. Met name bij de liberale vleugel, die steeds minder te zeggen kreeg sinds Dilan Yesilgöz in 2023 de partijleiding overnam. Bij discussies binnen de partij zijn Haagse politici al jaren leidend, en zij baseren zich op in detail uitgevoerde peilingen naar wat de eigen achterban wil.
Liever PVV dan Pro
Dat het onder Van Schie niet lukte om die dynamiek te doorbreken, lag niet aan de spraakmakendheid van zijn ideeën. Van Schie was binnen de VVD zelfs omstreden. In 2005 pleitte hij voor de doodstraf, waarna zijn partij direct afstand nam van dat standpunt. In een interview met De Groene Amsterdammer in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 zei hij: „Ik ontken niet dat de aarde opwarmt, maar in hoeverre de mens daar invloed op heeft en in hoeverre we daar iets aan kunnen doen, dat is een politieke discussie.”
In datzelfde interview noemde hij het „niet verstandig” dat partijleider Yesilgöz in aanloop naar de verkiezingen aangaf niet meer met de PVV van Geert Wilders te willen regeren. Volgens Van Schie kon de VVD beter met de radicaal-rechtse PVV samenwerken dan met GroenLinks-PvdA (inmiddels Pro). Het verkiezingsprogramma van die laatste partij stond „haaks op zo’n beetje alles wat ik als liberaal wil”, zei Van Schie.
Vanuit het liberalisme viel volgens Van Schie ook een verbod op abortus te verdedigen: „Als je ervan overtuigd bent dat het gaat om een individu, dan kun je vanuit het liberale gedachtegoed de rechtsbescherming van dat individu verdedigen.”
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.