Opinie: Wij studenten blijven protesteren totdat de rectoren naar ons luisteren
De universiteiten in Nederland schreven vorige week in Trouw dat ze de banden met Israëlische universiteiten niet willen doorsnijden. Protesterende studenten van 14 universiteiten antwoorden: het gaat niet om academische vrijheid, maar om beleid.
Dit is een ingezonden opiniestuk. Het standpunt in dit artikel is niet per definitie ook het standpunt van Trouw.
Wij, studenten van Nederlandse universiteiten, roepen onze bestuurders nu al maandenlang op om de vele banden te verbreken met Israëlische universiteiten. We organiseerden presentaties, paneldiscussies, infobijeenkomsten en schreven talloze stukken die aantonen hoe Israëlische universiteiten een essentieel deel uitmaken van Israëls militair-industriële economie en medeplichtig zijn aan het handhaven van apartheid, kolonisering en allesverwoestende oorlogsdoctrines in Palestina.
Ook schreven studenten en wetenschappers tal van petities aan hun College van Bestuur en faculteiten om banden te verbreken met bedrijven en instellingen die medeplichtig zijn aan de schending van Palestijnse mensenrechten. Enige inhoudelijke reactie op onze eisen, laat staan tegemoetkoming, bleef uit.
Op 7 juni was er ineens antwoord. In Trouw schreven alle 15 rectoren van Nederlandse universiteiten dat zij de banden niet zullen verbreken omdat ze het belangrijker vinden om “kritische Israëlische wetenschappers niet te isoleren”.
Onduidelijk
Wie die kritische stemmen zijn, blijft in het stuk onduidelijk, en wat zij kunnen betekenen voor de miljoenen Palestijnen die hun leven niet zeker zijn ook. Dat deze zo gekoesterde kritische stemmen overigens hard onderdrukt worden door de instellingen waarmee men wil blijven samenwerken, kaarten de rectoren niet aan.
Het stuk van 7 juni heeft ook de mond vol over hoe onze acties voorbijgaan aan “het aangaan van het open, academisch gesprek en debat”. Dat we dat gesprek al jaren aanwakkeren, maar onze bestuurders er niet aan deelnemen, blijft onbenoemd. Ook onbenoemd blijft het niet geringe aantal bijeenkomsten die door universiteitsbesturen zelf om wat voor reden dan ook zijn afgelast of van de campus geweerd, bijvoorbeeld op de Vrije Universiteit, Universiteit Leiden en de TU Delft.
We gingen over op het organiseren van kampementen en bezettingen, omdat onze besturen het academische gesprek wat we al jaren verzorgen negeerden of nagenoeg onmogelijk maakten. Dat sommige universiteitsbesturen hierop met extreem politiegeweld reageerden of de kampeerders op hun campus min of meer volkomen negeerden, laten de rectoren voor het gemak buiten beschouwing in hun opiniestuk.
Bovendien gaat deze discussie niet om een puur academisch standpunt, het gaat over het beleid van onze universiteiten. Hoe kan het dat kennisinstellingen zich profileren op maatschappelijke verantwoord onderzoek en jammerlijk falen om de meest grove schendingen van het internationaal recht (genocide, apartheid, kolonisatie) effectief aan te kaarten?
Het antwoord van sommige universiteiten, na acht maanden genocide, is ethische commissies oprichten. Blijkbaar is het nu tijd om een paar weken al dan niet maanden over een evaluatiekader te vergaderen, terwijl er al tienduizenden Palestijnen zijn gedood en daar nog dagelijks honderden bij komen. In het stuk van 7 juni laten bestuurders overigens meteen zien hoezeer ze de bevindingen van de commissies in acht zullen nemen, door alvast aan te kondigen dat ze samen blijven werken met aan genocide medeplichtige instellingen en bedrijven.
De tijd is op
Ons antwoord? De tijd is op. Wij, studenten uit de kampementen, bezettingen en demonstraties, blijven actievoeren totdat onze roep om rechtvaardigheid – het boycotten en desinvesteren van medeplichtige instellingen en bedrijven – gehoord wordt. Politiegeweld, ontruimingen, tijdrekken met commissies, het bewust verkeerd voorstellen van onze acties en eisen in een universiteitswijde email of een opiniestuk, niks kan en zal ons stoppen.
We gaan door totdat de rectoren zogenaamde ‘zusterinstellingen’ en andere partners verantwoordelijk houden voor hun medeplichtigheid aan Israëls schendingen van de mensenrechten van Palestijnen.
Itaï van de Wal, Rania Ali, Ties van den Bogaard namens 14 studentenprotestorganisaties voor Palestina. Dit opiniestuk is tot stand gekomen in overleg tussen de vertegenwoordigers van studentenkampementen en -bezettingen in Tilburg, Leiden, Amsterdam, Wageningen, Groningen, Eindhoven, Nijmegen, Utrecht, Maastricht, Rotterdam, Enschede, Delft en Middelburg
Advocaat vraagt om getuigenis van Dick Schoof in zaak van NCTV-medewerker
Terrorismebestrijding Moet Dick Schoof binnenkort bij de rechter uitleg geven over zijn werk als baas van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid? Een advocaat van een verdachte werknemer gaat dat verzoek indienen.
Een NCTV-medewerker die wordt verdacht van spionage, wil dat kandidaat-premier Dick Schoof wordt gehoord als getuige in zijn rechtszaak. De verdachte, die staatsgeheimen zou hebben gelekt aan Marokko, verzamelde op oneigenlijke wijze informatie voor de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Volgens zijn advocaat Bart Nooitgedagt was dit een gebruikelijke werkwijze onder voormalig NCTV-baas Dick Schoof. Nooitgedagt zal bij de rechtbank een verzoek indienen om Schoof te horen over de naleving van de regels met betrekking tot geheime informatie.
Al eerder werd bekend dat medewerkers van de NCTV onder Schoof zich niet aan de regels hielden voor het verwerken van gevoelig materiaal. Via nepaccounts hielden medewerkers stiekem de uitingen van honderden activisten en religieuze voormannen in de gaten. Dit mocht niet, maar uit onderzoek van NRC bleek in 2021 dat dit werd toegestaan.
Hofleverancier van informatie
Een van de medewerkers die dit deed, is de verdachte medewerker Abdelrrahim el M. Tot zijn aanhouding in oktober 2023 gold hij als de belangrijkste NCTV-analist op het gebied van jihadisme. Hij werkte daar sinds de oprichting in 2004 en maakte al die tijd analyses over dreigingen vanuit radicaal-islamitische hoek.
Als vanaf 2013 Nederlandse jongeren naar Syrië vertrekken om deel te nemen aan de gewapende strijd van IS, wordt zijn rol belangrijker. De net aangestelde NCTV-baas Dick Schoof moet het kabinet voortdurend op de hoogte houden van de toenemende dreiging. El M. is volgens bronnen bij de NCTV de hofleverancier van die informatie. Door sociale media af te struinen en zijn netwerk te raadplegen binnen de islamitische gemeenschap en opsporingsdiensten verzamelt de analist op eigen houtje een schat aan informatie over ‘uitreizigers’ en hun netwerken.
De analist krijgt opvallend veel ruimte om zijn werk te doen, blijkt uit interne werkafspraken bij de NCTV die zijn ingezien door NRC. Naast zijn voltijdbaan bij de NCTV krijgt El M. toestemming voor andere organisaties te werken, zoals de contraterrorisme-afdeling van de nationale recherche en de Haagse politie. Zolang er maar genoeg tijd overblijft om de NCTV te blijven voeden met informatie.
Gevoelig
De hectiek op het gebied van uitreizigers leidt ertoe dat veel van El M.’s werkzaamheden „op ad hoc basis” worden uitgevoerd, staat in een ander intern werkdocument. El M. werkt aan de meest gevoelige terrorismedossiers, improviseert daarbij en mag vanuit huis werken. Hij krijgt daarvoor extra ruimte „op basis van vertrouwen”, zo wordt in 2016 onder Schoofs verantwoordelijkheid afgesproken met leidinggevenden.
Dat hij veel aan het werk is voor anderen, maakt dat de NCTV minder zicht heeft op wat hij aan het doen is. Terwijl hij in 2014 voor de politie Den Haag werkt aan een groot onderzoek naar jihadisten, is hij soms meerdere dagen per week onbereikbaar voor zijn collega’s. De NCTV-leiding houdt hij volgens interne werkafspraken wel op de hoogte. Zo wordt El M. onder Schoof een spin in het web van zo’n beetje alle spraakmakende, landelijke terrorismedossiers van 2006 tot nu.
Wat Ab in zijn eentje verzamelt, daar werken bij de AIVD twee teams aan.Bron bij NCTV
Dick Schoof weet dan al dat de werkwijze waarbij analisten zoals El M. op eigen houtje informatie over burgers verzamelen via sociale media waarschijnlijk niet door de beugel kan, blijkt later uit vrijgegeven documenten. Een concept-nota van de NCTV waarin toenmalig minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) om toestemming wordt gevraagd om hiermee door te gaan, zou Schoof in 2014 niet aan de minister hebben voorgelegd. Dat blijkt uit recente antwoorden van demissionair minister Dilan Yesilgöz (Justitie en Veiligheid, VVD) op Kamervragen. Zo laat Schoof de illegale werkwijze voortbestaan, zonder wettelijke basis of politiek mandaat.
El M. krijgt vanwege zijn cruciale rol vrijheden die zijn collega’s niet krijgen. Alle informatie die hij verzamelt, bewaart hij op eigen usb-sticks en harde schijven. Dat is in strijd met de interne veiligheidsregels van de NCTV. Maar tegen El M. werd niet opgetreden door de leiding, zeggen bronnen bij de terrorismecoördinator. De analist zou een eigen „schaduwadministratie” bijhouden over honderden Nederlandse salafisten, jihadisten en moskeeën. Een bron bij de NCTV: „Wat Ab in zijn eentje bij elkaar verzamelt, daar werken bij de AIVD twee teams aan.”
Doorwerken op vakantie
El M. zou de informatie op eigen schijven en sticks verzamelen omdat hij die altijd bij de hand wilde hebben voor zijn werk, zo was het idee binnen de afdeling. Hij werkt door als hij ‘s avonds thuis is of op vakantie in Marokko. „Hij heeft iedere vakantie overgewerkt”, zegt een bron die nauw met hem samenwerkte.
Na Schoofs vertrek in 2018 – hij wordt baas van inlichtingendienst AIVD – blijft El M. op dezelfde wijze werken. In december 2020 stuurt zijn leidinggevende een mail aan de gehele analyse-afdeling, om te laten weten dat El M. zich „vanaf zijn vakantieadres [...] het snot voor de ogen werkt”. Vanuit Marokko onderzoekt El M. op dat moment de islamitische actiegroep Muslim Rights Watch, die verbonden zou zijn aan verschillende dubieuze moskeeën en imams. Hij put hiervoor uit zijn eigen archieven, maar de NCTV zou in dit dossier ook beschikken over staatsgeheime AIVD-informatie, zo blijkt uit stukken die de NCTV inbracht tijdens een procedure die was aangespannen door Muslim Rights Watch.
Huidig NCTV-baas Pieter-Jaap Aalbersberg ontkende in 2021 tegenover NRC dat El M. informatie op eigen schijven of sticks opsloeg. „De NCTV herkent het geschetste beeld van een medewerker die een eigen harde schijf mee zou nemen niet”, antwoordde zijn woordvoerder. „Het is medewerkers niet toegestaan privé-apparaten aan te sluiten op werkcomputers.”
Inmiddels vermoedt het OM dat dat wél al jaren aan de gang was. Mogelijk staat El M. al sinds 1995 in contact met de Marokkaanse inlichtingendienst. In zijn telefoon werden nummers gevonden van mogelijke Marokkaanse geheim agenten. Bij zijn aanhouding stond hij op het punt te vertrekken naar Marokko met usb-sticks en sd-kaarten bij zich, waarop tal van staatsgeheime stukken stonden.
El M. zit in voorlopige hechtenis in afwachting van de inhoudelijke behandeling van zijn zaak. Op 3 juli is een volgende pro forma zitting, waarin de rechtbank de getuigenverzoeken wil bespreken. Advocaat Bart Nooitgedagt zegt tegen NRC dat Schoof zijn cliënt „een status aparte” heeft gegeven „waarbinnen hij gedragingen heeft kunnen verrichten die hem nu in strafrechtelijke zin worden verweten”. Verder wil Nooitgedagt niet reageren. „Mijn toelichting zal ik eerst bij de rechtbank geven”. Dick Schoof en de NCTV willen niet op vragen ingaan.
‘The big story of the 21st century’: is this the most shocking documentary of the year?
Six years in the making, jaw-dropping new film The Grab shows a secret scramble by governments and private firms to buy up global resources
I
n 2013, the US food conglomerate Smithfield Foods – the country’s largest pork producer and maker of the famous holiday ham – was sold to a Hong Kong-based company called WH Group ina deal worth $7.1bn. It was the largest ever Chinese acquisition of an American company; virtually overnight, WH Group, formerly called Shuanghui International, gained ownership of nearly one in four American pigs. Such a huge business deal did not go unnoticed; news coverage and an eventual congressional hearing questioned the sale with a mix of good, old-fashioned American xenophobia and reasonable concern for the nation’s food supply. But in the eyes of most people, and certainly most American consumers, the Smithfield Foods sale remained just that: a one-off business deal, if they were aware of it at all.
For Nate Halverson, a journalist with the Center for Investigative Reporting (CIR) out of Emeryville, California, the Smithfield deal was the first point in a much wider and concerning pattern – though the company’s CEO, Larry Pope, assured Congress that the Chinese government was not behind WH Group’s purchase, Halverson found evidence to the contrary on a reporting trip to the company’s headquarters: a secret document, marked not for distribution in the United States, detailing every dollar of the deal, and the state-run Bank of China’s “social responsibility” in backing it for “national strategy”.
A similar national security motivation undergirded Saudi-backed land purchases in such disparate regions as Arizona and Zambia, or Russia’s import of American cowboys to manage its state-incentivized cattle herds. These seemingly unrelated developments form The Grab, a riveting new documentary which outlines, with startling clarity, the move by national governments, financial investors and private security forces to snap up food and water resources. “At some point you’re like, ‘Oh my God, how is this not the story?’” Halverson said. “We’re just seeing the early stages of what’s going to be the big story of the 21st century.”
The Grab, from the Blackfish director Gabriela Cowperthwaite and filmed over the course of six years, captures the CIR team’s developing understanding of the pattern in real time, connecting Halverson’s Smithfield reporting in 2015 to a New York investment company’s purchase of Arkansas farmland to supply Hong Kong, WikiLeaks cables detailing how Saudi Arabia’s King Abdullah ordered national companies to buy up resources abroad to drained aquifers in Arizona, and a leaked trove of emails from a private security company to displaced farmers in Zambia. The notches in the pattern are geographically disparate and murky, but they underscore one point: what oil was to the 20th century, food and water will be to the 21st – precious, geopolitically powerful and contested. “The 20th century had Opec,” says Halverson in the film. “In the future, we’re going to have Food Pec.”
That trend is already under way, from Mexico’s avocado militias to Russia’s invasion of Ukraine, which the film argues was motivated, in part, by Putin’s desire to control a bread basket. The Grab has the feeling of a revelation, though the reveal is not a conspiracy; the pattern is less a plan than a series of reactions, from a variety of actors, to the fact that every single human needs food and water, and there is not enough arable land on Earth for the projected increase of 2 billion people by 2050. The instinct, on a primal and national level, is to hoard.
The Grab, and the CIR team’s reporting, bounces between the multinational and obscure – offshore accounts, shell companies, redacted documents – and the clear and local. Cowperthwaite and her team traveled to rural La Paz county, Arizona, where a Saudi company bought about 15 square miles of farmland. According to residents, the farm’s operations are hidden – “it’s like their own little world,” says the county supervisor Holly Irwin in the film. But the farm, supplying hay to the Gulf state, has demonstrably drained the region’s aquifers beyond a generation’s worth of rain – legal under Arizona law, which is does not regulate the use of groundwater. Residents describe going without water, discovering empty wells, their houses cracked and sinking, with little recourse.
Nate Halverson, Mallory Newman and Emma Schwartz. Photograph: Courtesy of Magnolia Pictures
The film connects their confusion to the despair of Zambian farmers displaced, via a complicated and westernized deeds system, by mercenary militias to make way for commercial farmland controlled by outside actors from various countries – China, Gulf states, the US. The scramble to obtain farmland at the expense of local residents represents “the new colonization of Africa”, says Brigadier “Brig” Siachitema, a Zambian lawyer fighting for indigenous property rights. The Grab hears from farmers with horrific tales of displacement – prolonged homelessness, the death of a toddler from the cold, bulldozed ancestral burial sites. The culprit is not one country or company but a shadowy network of mercenary interests, farms backed by “a Russian doll of LLCs and LLCs”, says Halverson in the film. “And the more we dig, the more it becomes clear – that could be owned by anybody.”
Halverson and his team did dig into it, eventually obtaining what they refer to, cautiously, as “the trove”: a year’s worth of emails within the private equity firm Frontier Resource Group, founded by Erik Prince, who also founded and was the CEO of the military contracting company Blackwater – a notorious mercenary group during the US invasion of Iraq – and the brother of former Trump education secretary Betsy DeVos. The emails, from 2012, reveal a clear plan to obtain, by whatever means necessary, land in Africa to fulfill competing national interests; the CIR team eventually pieces together that one of Prince’s backers was Sheikh Tahnoon, a member of the Emirati royal family, as well as China.
They also reveal a chilling disregard for human life – “people die in the third world. It’s Darwin selection at its most pure,” reads one email. And they rope the CIR team into what feels, at times, like an espionage film. At one point, Halverson, Cowperthwaite and their team are inexplicably denied entry to Zambia despite visas and media credentials; their names appear on a cork board in the detention room, suggesting someone placed a call. Fittingly, Cowperthwaite styles The Grab, and particularly the group’s handling of “the trove”, as more eco-thriller than environmental film, in order to reach as many people as possible. “If you use the words ‘climate change’, in a lot of these films, 50% of the country turns off,” she said. “The people that need to be hearing this are not just in blue states and not in this sort of environmentalist echo chamber, but just people, farmers who are walking out and seeing their wells dry.”
Gabriela Cowperthwaite. Photograph: Courtesy of Magnolia Pictures
Halverson, and the film, has a clear mission statement: if you can see the pattern, if you can recognize “the grab” and humanity’s vast, daunting interconnectedness, you can begin to strategize for a better, less mercenary world. “From the perspective of a journalist, I just want people to have great information,” said Halverson, “because right now the people that have this information are the CIA, and Wall Street, and foreign governments and very wealthy people.”
While the first two-thirds of The Grab unmask the pattern, the final third unravels the fear and overwhelming pressure to submit to it with efforts to push back: a bipartisan movement in Arizona to curb unlimited water usage, legal wins in Zambia to restore land and pay restitution. For viewers in the developed west, “there’s plenty of stuff that we can do as individuals,” said Cowperthwaite: eat less meat, reduce food waste, buy less. And on a policy level, Cowperthwaite hopes the film can push for the formation of a US national water center, to manage water supply, rights and strategy. “There’s no doctrine for what we’re going through right now. It’s just capitalism,” she said.
The Grab suggests doom, and the climate emergency is here, formidable and devastating. But the question of producing enough food to feed the planet is “totally solvable”, said Halverson. “There’s enough water to grow enough food, to make enough calories to feed everybody on the planet today.” The question, instead, is whether people can see the problems and overcome self-interest or profit motives to solve them. “The hope with the film is that we’ve connected together the pieces so that people can see the problem,” said Halverson, “and with good information now in hand, we can all begin to work and put together a world that we all want to live in.”
The Grab is out in US cinemas and on demand on 14 June with a UK date to be announced
mdat het grote stadsziekenhuis te weinig personeel heeft voor de operatiekamer, moet Eva haar patiënten soms opereren in de OK van een privékliniek. Daar staan de mensen die voorheen werkten in het stadsziekenhuis.
Voorheen kon Eva vijf dagen in de week opereren. Nu is de OK drie dagen in bedrijf. Haar ziekenhuis verliest artsen maar vooral verpleegkundigen en OK-assistenten aan de commerciële klinieken. Het komt vaker voor dat ze patiënten opereert die met complicaties naar het grote ziekenhuis komen, nadat ze zijn geholpen in een privékliniek.
Voor operaties, ook ernstige aandoeningen, heeft Eva een lange wachtlijst. Bij sommige patiënten verergeren de klachten en moet ze opnieuw de diagnose stellen. De zorg wordt duurder. Vaak niet beter.
Over de auteur
Marcia Luytenis journalist en columnist vande Volkskrant. Luyten presenteerdeBuitenhofen werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meerHet geluk van Limburgen de biografieMoederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
In het net verschenen boek Gekaapt door het kapitaal laat Mirjam de Rijk van De Groene Amsterdammer zien waarom Eva haar patiënten niet kan opereren. Zorg is steeds vaker in handen van private equity: investeringsfondsen die met geld van rijke particulieren, bedrijven en pensioenfondsen streven naar maximale winst.
In 2021 kochten investeerders voor meer dan 2,7 miljard aan Nederlandse zorginstellingen, in 2022 voor ruim 2,5 miljard euro. Ze zijn geïnteresseerd in huisartsen, fysiotherapeuten, arbodiensten, tandartsen en zelfstandige klinieken zoals Bergman Clinics. Het is een fantastische investering, de zorg. De vraag neemt gegarandeerd toe en financiële risico’s zijn gering; de meeste betalingen komen van zorgverzekeraars.
Commerciële zorgverleners zijn geïnteresseerd in niet-complexe, te standaardiseren zorg. Zo kunnen ze opschalen en kosten verlagen. Een van de grootste instellingen voor geestelijke zorg, Mentaal Beter (van het Franse Apax) richt zich op lichte zorg die ze liefst digitaal verleent. Kosten slinken want minder gebouwen. De verdiensten zijn even hoog als voor complexe zorg. De moeilijkste patiënten die de meeste tijd kosten, zijn voor de traditionele instellingen.
Verplegend personeel gaat naar de commerciëlen. Daar zijn ze verlost van avond- en nachtdiensten. In de privéklinieken draaien zij kantooruren. En ze werken er in villa’s die meer voelen als hotel dan als hospitaal.
Minister Conny Helder van Volksgezondheid reageerde donderdag op een onderzoek naar private equity in de zorg. Aanleiding waren problemen met commerciële huisartsenketens – intussen is van Co-Med Zorg met zestigduizend patiënten het faillissement aangevraagd. De minister zag geen reden private equity te verbieden. Historisch komt de Nederlandse zorg voort uit ‘privaat ondernemerschap’, schrijft ze, wijzend naar kerken en ‘particuliere weldoeners’. Inderdaad, de zorg werd niet geleverd door de staat, maar was allesbehalve commercieel. Dat geldt evengoed voor huisartsen met een eigen praktijk: op papier zelfstandig ondernemer, maar niet uit op maximale winst.
De minister belooft meer regulering om excessen te voorkomen. Regulering is een uitstekend idee, zegt Mirjam de Rijk, maar alleen met toezicht en harde handhaving. En juist daaraan ontbreekt het in Nederland. Sterker, investeerders huren dure Zuidasadvocaten voor juridische geitenpaadjes.
Behalve harde handhaving zijn er meer wapens om goederen met een publiek belang te heroveren op het kapitaal – ook in kinderopvang, onderwijs en wonen. Zo kan de overheid in publiek gefinancierde sectoren de ruimte voor winst beperken. Frustreer het commerciële winstmodel door een goed alternatief op te richten. En maak groot werk van publieke infrastructuur daar waar de overheid op haar zwakst is: in de digitale wereld van apps en andere software.
Maar het begint allemaal met een herbezinning op onze publieke waarden. Wat vinden we publieke goederen? Welke eisen stellen we aan publiek geld? Het is een mooi beginpunt voor de nieuwe regering geleid door de PVV, die de zorg zo hoog in het vaandel draagt.
